Γιατί γίνεται η εξέταση;
Για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης καρδιακής νόσου.
Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;
Όταν εκτελούνται άλλες εξετάσεις όπως το λιπιδικό προφίλ.
Απαιτούμενο δείγμα;
Φλεβικό ή τριχοειδικό δείγμα αίματος.
Προετοιμασία δείγματος;
Απαραίτητη η oλονύκτια νηστεία.
Τι προσδιορίζεται;
H πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (VLDL) είναι ένα από τα τέσσερα κύρια σωματίδια λιποπρωτεΐνης. Τα άλλα τρία είναι η υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDL), η χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (LDL) και τα χυλομικρά. Κάθε σωματίδιο περιέχει ένα μίγμα χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων και πρωτεΐνης αλλά σε ποικίλες ποσότητες, μοναδικές για κάθε τύπο σωματιδίου. Η LDL περιέχει τη μεγαλύτερη ποσότητα χοληστερόλης, η HDL περιέχει τη μεγαλύτερη ποσότητα της πρωτεΐνης ενώ η VLDL και τα χυλομικρά περιέχουν την υψηλότερη ποσότητα των τριγλυκεριδίων.
Τα VLDL σωματίδια απελευθερώνονται στο αίμα από το ήπαρ και κυκλοφορούν στο αίμα για να μετατραπούν τελικά σε LDL καθώς χάνουν τριγλυκερίδια που μεταφέρονται σε άλλα μέρη του σώματος. Σύμφωνα με τα National Heart, Lung και Blood Institute's National Cholesterol Education Program Guidelines ATP III, υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η VLDL παίζει σημαντικό ρόλο στην αθηρογένεση, στην οποία οι πλάκες που σχηματίζονται στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών, στενεύουν το πέρασμα, περιορίζοντας την ροή του αίματος και οδηγώντας τελικά σε καρδιακή νόσο.
Επί του παρόντος, δεν υπάρχει απλός και άμεσος τρόπος μέτρησης της VLDL χοληστερόλης. Ωστόσο, δεδομένου ότι η VLDL-C περιέχει το μεγαλύτερο μέρος των κυκλοφορούντων τριγλυκεριδίων (όταν κάποιος νηστεύει) και δεδομένου ότι η σύνθεση των διαφορετικών σωματιδίων είναι σχετικά σταθερή, είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η ποσότητα της VLDL-C διαιρώντας την τιμή των τριγλυκεριδίων με τον κατάλληλο συντελεστή. Εάν η τιμή τριγλυκεριδίων είναι σε mg/dL, διαιρέστε με το 5. Εάν η τιμή των τριγλυκεριδίων είναι σε mmol/L, διαιρέστε με το 2,2. Ο τρόπος αυτός χρησιμοποιείται στα περισσότερα εργαστήρια. Ο υπολογισμός όμως δεν είναι έγκυρος όταν το επίπεδο των τριγλυκεριδίων είναι υψηλότερο από 400 mg/dl (4,5 mmol/L) επειδή τότε υπάρχουν συνήθως και άλλες λιποπρωτεΐνες. Τα τριγλυκερίδια προσδιορίζονται μόνο όταν ο ασθενής είναι νηστικός αλλιώς αυτοί οι υπολογισμοί δεν είναι έγκυροι.
Πώς συλλέγεται το δείγμα για την εξέταση;
Ένα δείγμα αίματος λαμβάνεται με την εισαγωγή μιας βελόνας σε φλέβα στο χέρι. Μερικές φορές συλλέγεται μια σταγόνα αίματος με διάτρηση του δέρματος στην κορυφή του δακτύλου.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν οι συγκεκριμένες ιατρικές εξετάσεις προκαλούν σε εσάς ή σε αγαπημένα σας πρόσωπα, αμηχανία, ή δυσκολία να διαχειριστείτε την κατάσταση σας, θα μπορούσατε να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα: Coping with Test Pain, Discomfort, and Anxiety (Αντιμετωπίζοντας τη δοκιμασία του πόνου, τη δυσφορία και το άγχος), Tips on Blood Testing (Μικρές συμβουλές για τις εξετάσεις αίματος), Tips to Help Children through Their Medical Tests (Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα παιδιά για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις), και Tips to Help the Elderly through Their Medical Tests (Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα ηλικιωμένα άτομα για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις).
Πως χρησιμοποιείται;
Η εξέταση Apo B χρησιμοποιείται μαζί με άλλες εξετάσεις λιπιδίων, για να βοηθήσει στον καθορισμό του κινδύνου ενός ατόμου για ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου (CVD). Η εξέταση δεν χρησιμοποιείται για έλεγχο του γενικού πληθυσμού αλλά μπορεί να ζητηθεί εάν ένα άτομο έχει οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου και/ή υπερλιπιδαιμίας. Μπορεί να εκτελεσθεί μαζί με άλλες εξετάσεις, για να βοηθήσει στην διάγνωση της αιτίας της υπελιπιδαιμίας, ειδικά όταν κάποιος έχει αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων, τα οποία μπορεί να εμποδίσουν τον ακριβή υπολογισμό της LDL χοληστερόλης.
Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει και την Apo Α-I(που σχετίζεται με την υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDL), την «καλή» χοληστερόλη) και την ApoBγια να προσδιορίσει τον λόγο ApoB/ ApoΑ-Ι. Ο λόγος αυτός χρησιμοποιείται κάποιες φορές εναλλακτικά του λόγου της συνολικής χοληστερόλης/ HDLγια την αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης CVD.
Τα επίπεδα ApoBμπορεί να ζητηθούν για να παρακολουθηθεί η αποτελεσματικότητα της λιπιδικής θεραπείας εναλλακτικά της μη-HDL-C(η μη-HDL-Cείναι η ολική χοληστερόλη μείον την ποσότητα της HDL). Σε σπάνιες περιπτώσεις, η εξέταση ApoBμπορεί να ζητηθεί για να βοηθήσει στην διάγνωση ενός γενετικού προβλήματος που προκαλεί υπερ- ή υπό-παραγωγή της ApoB.
Πότε ζητείται;
Η ApoB μπορεί να μετρηθεί, μαζί με την ApoΑ-Ιή άλλες εξετάσεις λιπιδίων, όταν ο ιατρός προσπαθεί να αξιολογήσει τον κίνδυνο κάποιου ατόμου για ανάπτυξη CVDκαι όταν ένα άτομο έχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου και /ή υπερλιπιδαιμίας, ειδικά όταν το άτομο έχει σημαντικά αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων. Κάποιες φορές η ApoB ζητείται για να παρακολουθηθεί ένα άτομο που είναι υπό θεραπεία για υπερλιπιδαιμία.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της εξέτασης;
Αυξημένα επίπεδα της ApoB αντιστοιχούν με αυξημένα επίπεδα LDL-Cκαι μη-HDL-Cκαι σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο CVD. Οι αύξηση μπορεί να οφείλεται στην διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και /ή στην μειωμένη κάθαρση της LDLαπό το αίμα.
Κάποιες γενετικές δυσλειτουργίες είναι η άμεση (κύρια) αιτία μη φυσιολογικών επιπέδων της ApoB. Για παράδειγμα, η οικογενειακή συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία είναι μια κληρονομική δυσλειτουργία που προκαλεί υψηλά επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα. Η αβηταλιποπρωτεϊναιμία, η οποία επίσης ονομάζεται και ανεπάρκεια απολιπροπρωτεΐνης Β ή σύνδρομο Bassen-Kornzweig, είναι μια πολύ σπάνια γενετική κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει χαμηλά επίπεδα ApoB. Για περισσότερες πληροφορίες για κάποιον με αυτή την δυσλειτουργία δείτε το MedlinePlus Medical Encyclopedia web page: High blood cholesterol and triglycerides.
Μη φυσιολογικά επίπεδα ApoBμπορεί να οφείλονται σε άλλες καταστάσεις ή άλλους παράγοντες (δευτεροπαθείς αιτίες). Αυξημένα επίπεδα ApoBπαρατηρούνται για παράδειγμα σε:
Τα επίπεδα της ApoBμπορεί να μειωθούν με οποιαδήποτε κατάσταση επηρεάζει την παραγωγή της λιποπρωτεΐνης ή την σύνθεση και το πακετάρισμα της στο ήπαρ. Χαμηλά επίπεδα παρατηρούνται με δευτεροπαθείς αιτίες όπως:
Αυξημένος λόγος ApoB/ ApoΑ-Ι μπορεί να υποδηλώνει υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου.
Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να γνωρίζω;
Κάποιες αυξήσεις των επιπέδων της ApoB-100 (και LDL-C) είναι λόγω μεταλλάξεων στο γονίδιο ApoBμε τις οποίες παράγεται ApoB-100 η οποία δεν αναγνωρίζεται εύκολα από τους LDLυποδοχείς. Άλλες οφείλονται στο σύστημα των υποδοχέων της LDLστα ηπατικά κύτταρα που αναγνωρίζουν την ApoB-100. Αυτές οι γενετικές δυσλειτουργίες εμποδίζουν τον καθαρισμό της LDLαπό το αίμα και οδηγούν σε συσσώρευση της LDLστην κυκλοφορία, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακής νόσου.
1. Πώς μπορώ να μειώσω την VLDL μου;
Λόγω της σχέσης μεταξύ της VLDL και των τριγλυκεριδίων, μπορείτε να μειώσετε το επίπεδο της VLDL χοληστερόλης σας λαμβάνοντας μέτρα για τη μείωση των τριγλυκεριδίων. Αυτά περιλαμβάνουν την αλλαγή του τρόπου ζωής όπως απώλεια του περιττού βάρους και τακτική άσκηση. Συστήνεται επίσης να αποφεύγετε τα ζαχαρούχα τρόφιμα και ειδικά το αλκοόλ δεδομένου ότι αυτά έχουν μια ισχυρή επίδραση στα τριγλυκερίδια. Επίσης μπορεί να συνταγογραφηθεί και φάρμακο για την μείωση της χοληστερόλης. Συζητήστε με το γιατρό σας σχετικά τι είναι κατάλληλο για εσάς.
Πηγές του άρθρου
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αυτό το άρθρο βασίζεται σε βιβλιογραφική έρευνα που χρησιμοποιεί τις πηγές που αναφέρονται παρακάτω, η οποία διενεργήθηκε με την συνολική δουλειά του Συντακτικής Επιτροπής του Αμερικανικού Lab Tests Online. Το άρθρο αυτό αναθεωρείται περιοδικά από τη συντακτική του ομάδα και ενημερώνεται σύμφωνα με τις νέες ανακαλύψεις. Κάθε νέα πηγή προστίθεται στο τέλος του επόμενου καταλόγου έτσι ώστε να ξεχωρίζει από τις αρχικές πηγές.
MedlinePlus Medical Encyclopedia: VLDL Test. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003494.htm. Accessed May 2010.
National Heart, Lung and Blood Institute. National Cholesterol Education Program Guidelines, Cholesterol, ATP III. Pp 31-34. PDF available for download at http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/cholesterol/atp3full.pdf through http://www.nhlbi.nih.gov. Accessed May 2010.
OhioHealthOnline. VLDL cholesterol: What is it? Available online at http://www.ohiohealth.com/bodymayo.cfm?xyzpdqabc=0&id=6&action=detail&ref=2755 through http://www.ohiohealth.com. Accessed May 2010.