Συνοπτικά

Γιατί γίνεται αυτή η εξέταση;
Για την ανίχνευση λοίμωξης από το πρωτόζωο Toxoplasma gondii σε μια έγκυο γυναίκα, σε έμβρυο ή σε ανοσοκατασταλμένα άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα γρίπης. Μερικές φορές πραγματοποιείται για να προσδιοριστεί αν ένα άτομο έχει μολυνθεί στο παρελθόν ή για να βοηθήσει να προσδιοριστούνε αν οι επιπλοκές οφείλονται στην ενεργό λοίμωξη από τοξόπλασμα.

Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;
Όταν μια έγκυος γυναίκα ή ένα ανοσοκατασταλμένο άτομο έχει εκτεθεί στο T. gondii και/ ή έχει συμπτώματα γρίπης ή σοβαρή λοίμωξη του οφθαλμού ή του εγκεφάλου και ο γιατρός υποψιάζεται ότι οφείλονται σε τοξοπλάσμωση.

Τι δείγμα χρειάζεται;
Δείγμα αίματος που λαμβάνεται από μία φλέβα στο χέρι. Μερικές φορές το δείγμα μπορεί να είναι εγκεφαλονωτιαίο (ΕΝΥ) ή αμνιακό υγρό.
 

Ποια προετοιμασία χρειάζεται για την εξέταση;
Καμία.

Το δείγμα

Τι προσδιορίζεται;
Η εξέταση για τοξοπλάσμωση γίνεται για τον εντοπισμό και τη διάγνωση μιας τρέχουσας ή παρελθούσας λοίμωξης από Toxoplasma gondii. Το Τ. gondii είναι ένα μικροσκοπικό παράσιτο το οποίο μολύνει τις γάτες και είναι δυνατό να βρεθεί στο έδαφος. Στους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, η μόλυνση μπορεί να είναι είτε ασυμπτωματική, είτε να προκαλέσει ασθένεια που μοιάζει με μια ήπια γρίπη. Όταν όμως μια έγκυος γυναίκα μολυνθεί και το παράσιτο προσβάλει το έμβρυο, ή όταν μολυνθεί ένα άτομο με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,, ο μικροοργανισμός μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές.

Η λοίμωξη από το Τ. gondii είναι πολύ κοινή. Απαντάται σε όλο τον κόσμο και σε ορισμένες χώρες έχει μολυνθεί άνω του 95% του πληθυσμού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) εκτιμά ότι περίπου το 23% του πληθυσμού, από 12 ετών και άνω έχει τοξοπλάσμωση. Το άτομο μπορεί να μολυνθεί μέσω της κατάποσης μολυσμένων τροφίμων ή νερού, ιδιαίτερα μετά την κατανάλωση ωμών ή μισοψημένων κρεάτων καθώς και από την επαφή μολυσμένης άμμου που χρησιμοποιείται από γάτες. Στο έμβρυο η μετάδοση γίνεται μέσω της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ σπάνια μπορεί να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια μεταμόσχευσης οργάνου ή μετάγγιση αίματος.

Ο τελικός ξενιστής για το Τ. gondii είναι οι άγριες και οικόσιτες γάτες. Μετά την μόλυνση τους λόγω βρώσης μολυσμένων πτηνών, τρωκτικών, ή μολυσμένου ωμού κρέατος, το Τ. gondii πολλαπλασιάζεται στον οργανισμό της γάτας και σχηματίζει αυγά, κλεισμένα σε προστατευτικά καλύμματα (ωοκύστες). Κατά τη διάρκεια μιας ενεργούς λοίμωξης, τα εκατομμύρια των μικροσκοπικών ωοκυστών απελευθερώνονται επί αρκετές εβδομάδες με τα κόπρανα της γάτας. Οι ωοκύστες γίνονται μολυσματικές μέσα σε μία-δύο μέρες και παραμένουν ζωντανές για αρκετούς μήνες. Σε όλες τις άλλες ομάδες ξενιστών, συμπεριλαμβανομένων και των ανθρώπων, το Τ. gondii ακολουθεί διαφορετικό κύκλο ζωής, καταλήγοντας μετά τη μόλυνση να εισχωρήσει στα κύτταρα διαφόρων οργάνων όπως μύες, εγκέφαλο και μάτια και να εναποθέσει ανενεργές κύστες. Το ανοσοποιητικό σύστημα του ξενιστή διατηρεί αυτές τις κύστεις σε αδρανή μορφή και προστατεύει το σώμα από περαιτέρω μόλυνση. Η λανθάνουσα φάση μπορεί να διαρκέσει για όλη τη ζωή του ξενιστή, εκτός εάν το ανοσοποιητικό σύστημα τεθεί σε κίνδυνο.

Η αρχική ή η εκ νέου ενεργοποίηση της λοίμωξης από Toxoplasma gondii μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές και έντονα συμπτώματα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως είναι οι ασθενείς που νοσούν από HIV/AIDS, σε άτομα που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, που έχουν κάνει πρόσφατα σε μεταμόσχευση οργάνου, ή παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Η νόσος μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα και τα μάτια, προκαλώντας πονοκεφάλους, σπασμούς, σύγχυση, πυρετό, εγκεφαλίτιδα, απώλεια συντονισμού και θολή όραση.

Όταν μια γυναίκα μολυνθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, υπάρχει πιθανότητα 30-40% να μολυνθεί και το έμβρυο. Αν η συγγενής λοίμωξη εμφανιστεί στα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης, μπορεί να προκαλέσει αποβολή ή να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως νοητική υστέρηση, επιληπτικές κρίσεις, τύφλωση και διόγκωση του ήπατος ή της σπλήνας του εμβρύου. Σε πολλές περιπτώσεις, κυρίως όταν η μόλυνση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο εγκυμοσύνης, τα νεογνά δεν παρουσιάζουν κάποιο πρόβλημα αμέσως μετά τη γέννηση τους, αλλά εκδηλώνουν συμπτώματα, όπως σοβαρές οφθαλμικές λοιμώξεις, απώλεια ακοής και μαθησιακές δυσκολίες μερικά χρόνια αργότερα.

Πώς συλλέγεται το δείγμα;
Λαμβάνεται δείγμα αίματος μέσω μιας βελόνας που μπαίνει σε μία φλέβα στο χέρι. Σπάνια απαιτείται δείγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) από εξειδικευμένο γιατρό λαμβάνεται μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται οσφυονωτιαία παρακέντηση, ή δείγμα αμνιακού υγρού, το οποίο συλλέγεται με αμνιοπαρακέντηση στην έγκυο.
 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν οι συγκεκριμένες ιατρικές εξετάσεις προκαλούν σε εσάς ή σε αγαπημένα σας πρόσωπα, αμηχανία, ή δυσκολία να διαχειριστείτε την κατάσταση σας, θα μπορούσατε να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα: CopingwithTestPain, Discomfort, andAnxiety(Αντιμετωπίζοντας τη δοκιμασία του πόνου, τη δυσφορία και το άγχος), TipsonBloodTesting(Μικρές συμβουλές για τις εξετάσεις αίματος), TipstoHelpChildrenthroughTheirMedicalTests(Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα παιδιά για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις), και TipstoHelptheElderlythroughTheirMedicalTests(Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα ηλικιωμένα άτομα για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις).

Ένα ακόμη άρθρο, το «Ακολουθήστε Αυτό Το Δείγμα» (FollowThatSample), παρέχει σύντομες πληροφορίες για τη συλλογή και την διαδικασία λήψης δείγματος αίματος και καλλιέργειας φαρυγγικού δείγματος.

Απαιτείται κάποια προετοιμασία ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα του δείγματος; Δεν είναι απαραίτητη καμία προετοιμασία για την εξέταση.

Η εξέταση

Πώς χρησιμοποιείται η εξέταση;
Η εξέταση για την τοξοπλάσμωση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μια γυναίκα πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για να καθοριστεί εάν έχει προηγουμένως εκτεθεί στο Toxoplasma gondii ή όταν υπάρχουν υποψίες για έκθεση στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επίσης η εξέταση πραγματοποιείται για τη διάγνωση πιθανής μόλυνσης σε ανοσοκατασταλμένα άτομα τα οποία έχουν συμπτώματα γρίπης, ή σε άτομα με ενδείξεις και συμπτώματα τοξοπλάσμωσης. Η λήψη αμνιακού υγρού συμβάλει στη διάγνωση μόλυνσης του εμβρύου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Υπάρχουν διάφορες εξετάσεις για τη διάγνωση της μόλυνσης από το Τ. gondii. Η επιλογή των δειγμάτων που συλλέγονται και των εξετάσεων που θα πραγματοποιηθούν εξαρτώνται από τον ασθενή, τα συμπτώματά και τα κλινικά ευρήματα που αξιολογεί ο γιατρός.
 

Εξέταση αντισωμάτων
Όταν κάποιος εκτίθεται σε Τ. gondii, το ανοσοποιητικό του σύστημα ανταποκρίνεται με την παραγωγή αντισωμάτων έναντι του παρασίτου. Δύο τύποι αντισωμάτων του τοξοπλάσματος μπορεί να βρεθούν στο αίμα: IgM και IgG.

Αρχικά παράγονται τα IgM αντισώματα, λόγω αντίδρασης του οργανισμού στη μόλυνση. Εμφανίζονται μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες μετά την αρχική έκθεση. Η παραγωγή IgM αντισωμάτων αυξάνεται για ένα μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια μειώνεται. Σταδιακά, ορισμένους μήνες μετά την αρχική μόλυνση, τα επίπεδα των IgM πέφτουν κάτω από το ανιχνεύσιμο όριο στους περισσότερους ανθρώπους. Τα IgM μπορεί να παράγονται εκ νέου μετά από επανενεργοποίηση του Τ. gondii  και/ ή όταν το άτομο πάσχει από χρόνια λοίμωξη. Τα αντισώματα IgM είναι τα μόνα αντισώματα που παράγουν τα έμβρυα. Υψηλός τίτλος IgMαντισωμάτων σε νεογνό υποδεικνύει συγγενή μόλυνση.
Τα IgG αντισώματα παράγονται από τον οργανισμό αρκετές εβδομάδες μετά την αρχική μόλυνση για να παρέχουν μακροπρόθεσμη προστασία. Τα επίπεδα των IgG ανεβαίνουν κατά τη διάρκεια της ενεργού λοίμωξης, μετά σταθεροποιούνται όσο η λοίμωξη από Toxoplasma υποχωρεί και το παράσιτο γίνεται ανενεργό. Το άτομο, μετά την μόλυνση, φέρει μικρή ποσότητα αντισωμάτων IgG στο αίμα του για το υπόλοιπο της ζωής του. Η εξέταση των αντισωμάτων IgG για το Τ. gondii, ταυτόχρονα με τον έλεγχο για IgM, συμβάλλει στην διάγνωση πρόσφατης ή προηγούμενης μόλυνσης από τοξόπλασμα.
Ο έλεγχος για τα αντισώματα του τοξοπλάσματος IgM και IgG μπορεί να πραγματοποιηθεί και στα πλαίσια μιας ομάδας εξετάσεων που ονομάζεται TORCH. Το Τοξόπλασμα (Toxoplasma gondii), η ερυθρά (Rubella), ο μεγαλοκυτταροιός (Cytomegalovirus) και ο ιός του απλού έρπητα (Herpes simplex virus), όλες ασθένειες που επηρεάζουν το έμβρυο, αποτελούν το ακρωνύμιο του συμπλέγματος TORCH.

Μοριακή ανίχνευση
Η μοριακή εξέταση εκτελείται για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό του γενετικού υλικού του Τ. gondii σε δείγμα αίματος, εγκεφαλονωτιαίου ή αμνιακού υγρού.
Άλλες εξετάσεις, όπως ο έλεγχος για την ισχύ σύνδεσης αντιγόνου-αντισώματος, μπορούν να εκτελεστούν από ένα εργαστήριο αναφοράς για την επιβεβαίωση λοίμωξης από το Τ. gondii. Εξετάσεις όπως η καλλιέργεια ιστού ή η βιοψία εγκεφάλου γίνονται σπάνια.

Πότε ζητείται;
Ο έλεγχος αντισωμάτων του Τ. gondii δεν είναι συνήθως απαραίτητος σε όλες τις εγκύους, αλλά μπορεί να ζητηθεί από τον γιατρό για τον εντοπισμό προηγούμενης μόλυνσης και πιθανής έκθεσης της εγκύου σε περιττώματα γάτας ή κατανάλωσης ωμών ή μισοψημένων κρεάτων, μολυσμένων τροφών ή νερού. Όταν η εξέταση αντισωμάτων είναι αρνητική, αλλά η πιθανότητα μόλυνσης εξακολουθεί να είναι μεγάλη, η εξέταση μπορεί να επαναληφθεί μία ή περισσότερες φορές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η εξέταση ζητείται επίσης και από άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο έχει συμπτώματα γρίπης και σε οποιονδήποτε έχει συμπτώματα ή επιπλοκές που υποδηλώνουν τοξοπλάσμωση.
Η διάγνωση της τοξοπλάσμωσης, μέσω μοριακού ελέγχου, πραγματοποιείται σε ανοσοκατασταλμένα άτομα ή για να διαπιστωθεί εάν το έμβρυο έχει μολυνθεί. Εξέταση του αμνιακού υγρού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης απαιτείται όταν η μητέρα έχει οξεία μόλυνση, όπως προκύπτει μετά από θετικό αποτέλεσμα στην εξέταση για αντίσωμα IgM Toxoplasma.

Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της εξέτασης;
Πρέπει να αξιολογηθούν με προσοχή τα αποτελέσματα των εξετάσεων για την τοξοπλάσμωση. Τα ανοσοκατασταλμένα άτομα δεν έχουν μια ισχυρή αντισωματική αντίδραση στη μόλυνση Τ. gondii. Τα επίπεδα των IgM και IgG μπορεί να είναι χαμηλότερα από το αναμενόμενο, ακόμη και αν πρόκειται για μια ενεργή περίπτωση τοξοπλάσμωσης.
 

Ανίχνευση αντισωμάτων

Υπάρχει περίπτωση να προκύψουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν η εξέταση για το αντισωμα IgMδείξει θετικό αποτέλεσμα, θα πρέπει να επιβεβαιώνεται με άλλη μέθοδο εξέτασης και αυτό γίνεται με την αποστολή του δείγματος σε εργαστήριο αναφοράς, το οποίο ειδικεύεται στις εξετάσεις για την τοξοπλάσμωση.
 

Ανίχνευση του DNA
Αν η μοριακή εξέταση είναι θετική για Τ. gondii  DΝΑ, τότε το άτομο που εξετάστηκε έχει οξεία λοίμωξη. Το αρνητικό αποτέλεσμα της εξέτασης σημαίνει ότι είναι λιγότερο πιθανό το άτομο να έχει τοξοπλάσμωση, αλλά δεν αποκλείεται η μόλυνση – το τοξόπλασμα μπορεί να μην υπάρχει σε επαρκείς ποσότητες στο δείγμα αίματος ή υγρού που εξετάστηκε.
 

Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να γνωρίζω;
Η έκθεση στο Toxoplasma gondii προέρχεται κυρίως από την κατανάλωση μισοψημένων ή ωμών κρεάτων, κυρίως χοιρινό και αρνί, αλλά μπορεί επίσης να προέρχεται από άπλυτα φρούτα και λαχανικά που καλλιεργούνται σε μολυσμένο έδαφος, από το ίδιο το έδαφος, από μολυσμένο νερό και από το μη παστεριωμένο γάλα.
Η λοίμωξη από Τ. gondii είναι η πιο κοινή αιτία της ενδοφθάλμιας φλεγμονής παγκοσμίως. Επιπλοκές της λοίμωξης μπορεί να είναι η προσβολή του αμφιβληστροειδούς χιτώνα που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές οφθαλμικές μολύνσεις.

Αναφορές σε εξετάσεις

Συχνές Ερωτήσεις

1. Είναι μεταδοτική η τοξοπλάσμωση;
Δεν περνάει άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός από τη μητέρα στο έμβρυο. Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις μολύνσεων προέρχονται από το φαγητό, το ποτό ή με την επαφή με κάποιο μολυσμένο αντικείμενο.

2.   Πρέπει όλοι να εξετασθούν για τοξοπλάσμωση;
Δεδομένου ότι η μόλυνση είναι πολύ συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί συμπτώματα, δεν συνιστάται έλεγχος όλου του πληθυσμού.

3. Εφόσον είχα λοίμωξη από Toxoplasma gondii μια φορά, μπορώ να μολυνθώ ξανά;
Σε γενικές γραμμές, από τη στιγμή που μολυνθήκατε και η αρχική μόλυνση έχει ιαθεί έχετε αποκτήσει ανοσία έναντι της επαναμόλυνσης. Ωστόσο, αν το ανοσοποιητικό σας σύστημα είναι εξασθενημένο για κάποιο λόγο, μια λανθάνουσα λοίμωξη μπορεί να ενεργοποιήσει ξανά τη μολυσματική δράση του πρωτόζωου. Εκτιμάται ότι οι περισσότερες λοιμώξεις σε ανοσοκατασταλμένα άτομα, όπως τα άτομα με HIV/AIDS, οφείλονται σε επανενεργοποιήσεις και όχι σε νέες μολύνσεις.
 

4. Γιατί το ποσοστό μόλυνσης από Τ. gondii είναι τόσο υψηλό, όπως 95% σε ορισμένες χώρες;

Το ποσοστό λοίμωξης είναι υψηλότερο σε θερμές, υγρές περιοχές και επηρεάζεται και από την τοπική διατροφή. Είναι υψηλότερο σε περιοχές στις οποίες συνήθως τρώνε μισοψημένο κρέας.
 

5. Είναι θεραπεύσιμη η τοξοπλάσμωση;
Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι δεν χρειάζονται θεραπεία, αλλά χορηγείταιι θεραπεία σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα όπως στις εγκύους για να μην κινδυνέψει το έμβρυο να μολυνθεί από την μητέρα (συγγενή τοξοπλάσμωση). Για περισσότερα σχετικά με τη θεραπεία, δείτε την ιστοσελίδα τουMayoHYPERLINK "http://www.mayoclinic.com/health/toxoplasmosis/DS00510/DSECTION=treatments-and-drugs" HYPERLINK "http://www.mayoclinic.com/health/toxoplasmosis/DS00510/DSECTION=treatments-and-drugs"Clinic.
 

6. Ποια μέτρα πρέπει να λάβει μια έγκυος γυναίκα (ή οποιοσδήποτε άλλος) για να αποφύγει την λοίμωξη από τοξοπλάσμωση;

  Οι δράσεις που μπορούν να ληφθούν περιλαμβάνουν:

· Βάλτε κάποιον άλλον να καθαρίσει τα απορρίμματα της γάτας. Εάν αυτό δεν είναι δυνατό, τότε πρέπει να φοράτε γάντια και να αλλάζετε κάθε μέρα το κιβώτιο απορριμμάτων ώστε να μην μετατραπούν οι ωοκύστες σε μολυσματικά παράσιτα.

·          Αν είναι δυνατόν, κρατήστε τη γάτα σας σε εσωτερικούς χώρους για να την αποτρέψετε από το κυνήγι ή ενδεχομένως την κατανάλωση ακαθαρσιώνκαι μην την ταΐζετε με ωμό κρέας.

·          Μην πάρετε γάτα ή μην αγγίζετε αδέσποτες γάτες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

·         Καλύψτε το δοχείο άμμου που χρησιμοποιείται από τα γατάκια, όταν δεν είναι σε χρήση (για να αποτρέψετε τη χρήση του ως κιβώτιο απορριμμάτων).

·         Να φοράτε γάντια όταν ασχολείστε με τον κήπο.

·         Μην τρώτε ωμά ή μισοψημένα κρέατα.

·         Πλύνετε το ξύλο όπου κόβετε το κρέας, τα χέρια σας και κάθε εργαλείο που έχει χρησιμοποιηθεί για την προετοιμασία ωμού κρέατος με ζεστό νερό και σαπούνι για να αποφύγετε κάθε επιμόλυνση.

·          Μην καταναλώνετε μη παστεριωμένο γάλα.

·          Να πλένετε και /ή να ξεφλουδίζετε τα φρούτα και τα λαχανικά.