Συνοπτικά
Γιατί γίνεται αυτή η εξέταση;
Γιατί βοηθά στην αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου (CVD)
Πότε πρέπει να γίνεται αυτή η εξέταση;
Όταν έχετε προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου και /ή υπερλιπιδαιμίας και ο ιατρός σας προσπαθεί να καθορίσει τον κίνδυνο ανάπτυξης CVD. Μερικές φορές μετράται στα πλαίσια παρακολούθησης θεραπείας για υπερλιπιδαιμία ή για τη διάγνωση σπάνιας Apo B ανεπάρκειας.
Τι δείγμα χρειάζεται;
Δείγμα αίματος λαμβάνεται από μία φλέβα του χεριού
Χρειάζεται προετοιμασία για την εξέταση;
Καμία. Παρόλα αυτά, η εξέταση συχνά ζητείται μαζί με άλλες εξετάσεις που απαιτούν νηστεία γι αυτό μπορεί να σας ζητηθεί να κάνετε νηστεία για δώδεκα ώρες πριν κάνετε την εξέταση.
Το δείγμα
Τι προσδιορίζεται;
Αυτή η εξέταση μετράει την ποσότητα της απολιποπρωτεΐνης Β(Apo B) στο αίμα. Οι απολιποπρωτεϊνες είναι τα πρωτεϊνικά συστατικά των λιποπρωτεϊνών –συμπλεγμάτων τα οποία μεταφέρουν λιπίδια στην κυκλοφορία του αίματος. Οι απολιποπρωτεΐνες παρέχουν δομική ακεραιότητα στις λιποπρωτεϊνες και προστατεύουν τα υδροφοβικά λιπίδια στο κέντρο τους.
Υπάρχουν δύο τύποι της απολιποπρωτεΐνης Β: Apo B-100 και Apo B-48. Η Apo B-100 παράγεται στο ήπαρ ενώ η Apo B-48 παράγεται στο έντερο. Η Apo B-48 είναι ένα βασικό κομμάτι της δομής των χυλομικρών, μεγάλων λιποπρωτεϊνών που είναι υπεύθυνες για την αρχική μεταφορά των διατροφικών λιπών από το έντερο στο ήπαρ. Στο ήπαρ, ο οργανισμός ανασυσκευάζει τα λιπίδια και τα συνδυάζει με την Apo B-100 προς σχηματισμό των πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (VLDL) τα οποία είναι πλούσια σε τριγλυκερίδια. Στην κυκλοφορία του αίματος ένα ένζυμο που καλείται λιποπρωτεϊνική λιπάση (LPL) απομακρύνει τα τριγλυκερίδια από τη VLDL για να σχηματίσει αρχικά ενδιάμεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (IDL) και στη συνέχεια χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (LDL- «κακή» χοληστερόλη). Κάθε σωματίδιο VLDL περιέχει ένα μόριο Apo-B -100, το οποίο και κατακρατείται όταν η VLDL χάνει τριγλυκερίδια και συρρικνώνεται ώστε να μετασχηματιστεί στην πιο πλούσια σε χοληστερόλη LDL. Η Apo B-100 αναγνωρίζεται από υποδοχείς που βρίσκονται στην επιφάνεια πολλών σωματικών κυττάρων. Αυτοί οι υποδοχείς προάγουν την πρόσληψη της χοληστερόλης στα κύτταρα αυτά.
Η χοληστερόλη που μεταφέρεται μέσω της LDL και της Apo B-100 είναι σημαντική για την ακεραιότητα της κυτταρικής μεμβράνης , για την παραγωγή ορμονών του φύλου , και για την παραγωγή στεροειδών. Σε περίσσεια ωστόσο, η LDL μπορεί να οδηγήσει σε εναποθέσεις λίπους (πλάκες) στα τοιχώματα των αρτηριών και στη συνέχεια σε σκλήρυνση και ουλές των αιμοφόρων αγγείων. Αυτές οι εναποθέσεις λίπους στενεύουν τα αγγεία σε μία διαδικασία που καλείται αθηροσκλήρωση. Η διαδικασία της αθηροσκλήρωσης αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής. Η εξέταση για την LDL χοληστερόλη (LDL-C) ζητείται στη ρουτίνα σαν μέρος του λιπιδικού προφίλ. Συνήθως προσδιορίζεται υπολογιστικά από τα επίπεδα ολικής χοληστερόλης και τα επίπεδα τριγλυκεριδίων και με τον τρόπο αυτό είναι λιγότερο αξιόπιστη όταν αυξάνονται τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων. Κάποια εργαστήρια όμως μετράνε απευθείας τα επίπεδα της LDL-C (άμεσος LDL).
Οι συνήθεις εργαστηριακές εξετάσεις για την Apo B μετράνε μόνο την Apo B-100, αλλά συνήθως αναφέρονται απλά ως Apo B. Τα επίπεδα της Apo B-100 τείνουν να αντανακλούν τα επίπεδα της LDL-C. Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι τα επίπεδα Apo B ίσως αποδειχθούν καλύτερος δείκτης κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου (CVD) από ότι η LDL-C. Άλλοι διαφωνούν. Θεωρούν ότι η Apo B είναι οριακά καλύτερη εναλλακτική λύση και δεν συστήνουν τη χρήση της στη ρουτίνα. Η κλινική χρησιμότητα της Apo B -αλλά και άλλων νέων δεικτών καρδιακού κινδύνου όπως η Apo A-I, η Lp(a)και η hs-CRP- δεν έχει ακόμη αποδειχθεί πλήρως.
Πώς συλλέγεται το δείγμα;
Δείγμα αίματος λαμβάνεται από μία φλέβα του χεριού.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Αν οι ιατρικές εξετάσεις για εσάς ή κάποιον που ενδιαφέρεστε σας προξενούν άγχος, ντροπή ή δεν το χειρίζεστε όπως θα έπρεπε, θα μπορούσατε να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από το επόμενα άρθρα: CopingwithTestPain, Discomfort, andAnxiety, TipsonBloodTesting, TipstoHelpChildrenthroughTheirMedicalTests, και TipstoHelptheElderlythroughTheirMedicalTests.
Ένα ακόμα άρθρο, το FollowThatSample, παρέχει μια ματιά στην συλλογή και στην επεξεργασία του δείγματος του αίματος και των καλλιεργειών βιολογικών υγρών.
Χρειάζεται κάποια προετοιμασία για να διασφαλιστεί η ποιότητα του δείγματος;
Καμιά ιδιαίτερη προετοιμασία δεν χρειάζεται για την εξέταση της απολιποπρωτεΐνης Β. Παρόλα αυτά, αυτή η εξέταση συχνά ζητείται μαζί με άλλες που απαιτούν νηστεία, όπως η LDL-C, HDL-C και τα τριγλυκερίδια. Έτσι μπορεί να σας ζητηθεί να κάνετε νηστεία 12 ώρες πριν την εξέταση.
Η εξέταση
Πως χρησιμοποιείται;
Η εξέταση Apo B χρησιμοποιείται μαζί με άλλες εξετάσεις λιπιδίων, για να βοηθήσει στον καθορισμό του κινδύνου ενός ατόμου για ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου (CVD). Η εξέταση δεν χρησιμοποιείται για έλεγχο του γενικού πληθυσμού αλλά μπορεί να ζητηθεί εάν ένα άτομο έχει οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου και/ή υπερλιπιδαιμίας. Μπορεί να εκτελεσθεί μαζί με άλλες εξετάσεις, για να βοηθήσει στην διάγνωση της αιτίας της υπελιπιδαιμίας, ειδικά όταν κάποιος έχει αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων, τα οποία μπορεί να εμποδίσουν τον ακριβή υπολογισμό της LDL χοληστερόλης.
Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει και την Apo Α-I(που σχετίζεται με την υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDL), την «καλή» χοληστερόλη) και την ApoBγια να προσδιορίσει τον λόγο ApoB/ ApoΑ-Ι. Ο λόγος αυτός χρησιμοποιείται κάποιες φορές εναλλακτικά του λόγου της συνολικής χοληστερόλης/ HDLγια την αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης CVD.
Τα επίπεδα ApoBμπορεί να ζητηθούν για να παρακολουθηθεί η αποτελεσματικότητα της λιπιδικής θεραπείας εναλλακτικά της μη-HDL-C(η μη-HDL-Cείναι η ολική χοληστερόλη μείον την ποσότητα της HDL). Σε σπάνιες περιπτώσεις, η εξέταση ApoBμπορεί να ζητηθεί για να βοηθήσει στην διάγνωση ενός γενετικού προβλήματος που προκαλεί υπερ- ή υπό-παραγωγή της ApoB.
Πότε ζητείται;
Η ApoB μπορεί να μετρηθεί, μαζί με την ApoΑ-Ιή άλλες εξετάσεις λιπιδίων, όταν ο ιατρός προσπαθεί να αξιολογήσει τον κίνδυνο κάποιου ατόμου για ανάπτυξη CVDκαι όταν ένα άτομο έχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου και /ή υπερλιπιδαιμίας, ειδικά όταν το άτομο έχει σημαντικά αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων. Κάποιες φορές η ApoB ζητείται για να παρακολουθηθεί ένα άτομο που είναι υπό θεραπεία για υπερλιπιδαιμία.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της εξέτασης;
Αυξημένα επίπεδα της ApoB αντιστοιχούν με αυξημένα επίπεδα LDL-Cκαι μη-HDL-Cκαι σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο CVD. Οι αύξηση μπορεί να οφείλεται στην διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και /ή στην μειωμένη κάθαρση της LDLαπό το αίμα.
Κάποιες γενετικές δυσλειτουργίες είναι η άμεση (κύρια) αιτία μη φυσιολογικών επιπέδων της ApoB. Για παράδειγμα, η οικογενειακή συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία είναι μια κληρονομική δυσλειτουργία που προκαλεί υψηλά επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα. Η αβηταλιποπρωτεϊναιμία, η οποία επίσης ονομάζεται και ανεπάρκεια απολιπροπρωτεΐνης Β ή σύνδρομο Bassen-Kornzweig, είναι μια πολύ σπάνια γενετική κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει χαμηλά επίπεδα ApoB. Για περισσότερες πληροφορίες για κάποιον με αυτή την δυσλειτουργία δείτε το MedlinePlus Medical Encyclopedia web page: High blood cholesterol and triglycerides.
Μη φυσιολογικά επίπεδα ApoBμπορεί να οφείλονται σε άλλες καταστάσεις ή άλλους παράγοντες (δευτεροπαθείς αιτίες). Αυξημένα επίπεδα ApoBπαρατηρούνται για παράδειγμα σε:
- Διαβήτη
- Χρήση φαρμάκων όπως: ανδρογόνα, βήτα αναστολείς, διουρητικά, προγεστίνες (συνθετική προγεστερόνη)
- Υποθυρεοειδισμό
- Νεφρωσικό σύνδρομο(νόσος των νεφρών)
- Εγκυμοσύνη(τα επίπεδα αυξάνονται προσωρινά και μειώνονται μετά τη τοκετό)
Τα επίπεδα της ApoBμπορεί να μειωθούν με οποιαδήποτε κατάσταση επηρεάζει την παραγωγή της λιποπρωτεΐνης ή την σύνθεση και το πακετάρισμα της στο ήπαρ. Χαμηλά επίπεδα παρατηρούνται με δευτεροπαθείς αιτίες όπως:
- Χρήση φαρμάκων όπως: οιστρογόνα (σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες), στατίνες, νικοτινικό οξύ και θυροξίνη
- Υπερθυρεοειδισμό
- Κακή διατροφή
- Σύνδρομο Reye
- Μείωση βάρους
- Σοβαρή ασθένεια
- Χειρουργείο
- Κίρρωση
Αυξημένος λόγος ApoB/ ApoΑ-Ι μπορεί να υποδηλώνει υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου.
Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να γνωρίζω;
Κάποιες αυξήσεις των επιπέδων της ApoB-100 (και LDL-C) είναι λόγω μεταλλάξεων στο γονίδιο ApoBμε τις οποίες παράγεται ApoB-100 η οποία δεν αναγνωρίζεται εύκολα από τους LDLυποδοχείς. Άλλες οφείλονται στο σύστημα των υποδοχέων της LDLστα ηπατικά κύτταρα που αναγνωρίζουν την ApoB-100. Αυτές οι γενετικές δυσλειτουργίες εμποδίζουν τον καθαρισμό της LDLαπό το αίμα και οδηγούν σε συσσώρευση της LDLστην κυκλοφορία, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακής νόσου.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει ο ιατρός μου να μετρήσει την ApoB-48;
Παρόλο που οι ερευνητές μελετούν τον ρόλο τον χυλομικρών (η λιποπρωτεΐνη που περιέχει την ApoB-48), αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει λόγος να μετρηθεί η ApoB-48.
Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω την ApoB;
Αλλαγές στη δίαιτα και άσκηση που μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της LDL(και να αυξήσουν την HDL, την καλή χοληστερόλη) θα μειώσουν και τα επίπεδα της ApoBκαθώς και τον κίνδυνο για καρδιακή νόσο.