Συνοπτικά

Γιατί γίνεται η εξέταση;
 
Για να καθορισθεί αν η συγκέντρωση νατρίου βρίσκεται εντός φυσιολογικών ορίων και να εκτιμηθεί η ηλεκτρολυτική ισορροπία και η νεφρική λειτουργία. Επίσης για παρακολούθηση χρόνιας ή οξείας υπερνατριαιμίας ή υπονατριαιμίας.
 
Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;
 
Αν βιώνετε κατάσταση αφυδάτωσης ή οιδήματος. Επίσης για παρακολούθηση χρόνιων καταστάσεων όπως υψηλή ή χαμηλή αρτηριακή πίεση.
 
Απαιτούμενο δείγμα;
 
Λαμβάνεται δείγμα αίματος που λαμβάνεται από τη φλέβα στον βραχίονα (μπράτσο), ή σε μερικές περιπτώσεις δείγμα ούρων.

Το δείγμα

Τι ελέγχεται;
 
Αυτό η εξέταση μετράει τα επίπεδα νατρίου στο αίμα. Το νάτριο είναι ένα στοιχείο απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία του σώματος, που περιλαμβάνει και τη λειτουργία των νεύρων και των μυών. Υπερβολική ποσότητα νατρίου όμως μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα υψηλής αρτηριακής πίεσης. Το ιόν του νατρίου είναι ένα θετικά φορτισμένο στοιχείο που συνεργάζεται με άλλους ηλεκτρολύτες, όπως το κάλιο, χλώριο και ολικό διοξείδιο του άνθρακα ( CO ₂ ), για τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων και βοηθά στη ρύθμιση της ποσότητας των υγρών του σώματος. Για παράδειγμα, ο οργανισμός χάνει ηλεκτρολύτες με τον ιδρώτα και πρέπει να τους αντικαταστήσει. Το νάτριο βρίσκεται σε όλα τα υγρά του σώματος αλλά βρίσκεται στη μεγαλύτερη στο αίμα και στο εξωκυττάριο υγρό (το υγρό που υπάρχει έξω από τα κύτταρα του σώματος). Αυτό το εξωκυττάριο νάτριο καθώς και όλα τα υγρά του σώματος ρυθμίζεται από τα νεφρά.
 
Προσλαμβάνουμε νάτριο με την τροφή μας, από το μαγειρικό αλάτι (χλωριούχο νάτριο NaCl), και σε ένα βαθμό από τις περισσότερες τροφές που καταναλώνουμε. Οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν κανονική πρόσληψη νατρίου. Το σώμα χρησιμοποιεί όσο χρειάζεται και το υπόλοιπο απεκκρίνεται από τους νεφρούς με τα ούρα ώστε να διατηρηθεί η συγκέντρωση νατρίου εντός ορισμένων ορίων. Αυτό επιτυγχάνεται με:
 

• Την παραγωγή ορμονών που μπορούν να αυξήσουν (νατριουρητικό πεπτίδιο) ή να μειώσουν αλδοστερόνη) το νάτριο που αποβάλλεται με τα ούρα.
• Με την παραγωγή ορμόνης που εμποδίζει τις απώλειες (αντιδιουρητική ορμόνη, ADH) και
• Ρυθμίζοντας το αίσθημα της δίψας. (ακόμη και 1% αύξηση του νατρίου στο αίμα θα μας προκαλέσει δίψα, θα μας κάνει να πιούμε νερό, ώστε να επανέλθουν τα επίπεδα νατρίου στο φυσιολογικό.

Μη φυσιολογικό νάτριο αίματος συνήθως οφείλεται σε κάποιο πρόβλημα σε ένα από αυτά τα συστήματα ελέγχου. Όταν τα επίπεδα του νατρίου στο αίμα αλλάζουν, η περιεκτικότητα σε νερό του οργανισμού αλλάζει επίσης. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να συνοδεύονται από αφυδάτωση ή οίδημα, ειδικά στα πόδια.

[Back to top]
  
 Πώς γίνεται η συλλογή του δείγματος για την εξέταση;
 
Δείγμα αίματος λαμβάνεται με βελόνα από το μπράτσο. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί δείγμα ούρων.
 
Σημείωση: Αν το να υποβληθείτε σε ιατρικό έλεγχο προκαλεί σε  εσάς ή σε κάποιο δικό σας πρόσωπο άγχος, στενοχώρια ή ακόμα και δυσκολία στο να χειρισθείτε την κατάσταση, θα πρέπει να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα:
Αντιμετωπίζοντας τον Πόνο των ιατρικών εξετάσεων, Ενόχληση και Άγχος, Πληροφορίες για εξετάσεις αίματος, Πληροφορίες για να βοηθήσουμε τα παιδιά στις ιατρικές εξετάσεις και Πληροφορίες για να βοηθήσουμε τους ηλικιωμένους στις ιατρικές εξετάσεις.
‘Άλλο άρθρο: Ακολούθησε το δείγμα, διαφωτίζει τη λήψη και την πορεία του δείγματος αίματος και του φαρυγγικού επιχρίσματος.
 
Χρειάζεται κάποια προετοιμασία ώστε να είναι βέβαια η ποιότητα του δείγματος;
Δε χρειάζεται καμία προετοιμασία.

Η εξέταση

Πώς χρησιμοποιείται;
Πότε ζητείται;
Τί σημαίνουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων;
Τί άλλο πρέπει να γνωρίζω;
 
Πώς χρησιμοποιείται;
 
Η εξέταση του νατρίου του αίματος χρησιμοποιείται για έλεγχο υπονατριαιμίας ή υπερνατριαιμίας που συνοδεύεται από αφυδάτωση,οίδημα και διάφορες άλλες παθήσεις. Ο γιατρός θα ζητήσει αυτές τις εξετάσεις μαζί με άλλους ηλεκτρολύτες για να διαπιστώσει αν υπάρχει ηλεκτρολυτική διαταραχή. Μπορεί να ζητηθεί η εξέταση για να καθορισθεί αν μια ασθένεια ή διαταραχή που αφορά τον εγκέφαλο, πνεύμονες, καρδιά, νεφρούς, θυρεοειδή ή τα επινεφρίδια προκαλείται ή παροξύνεται από έλλειψη ή περίσσεια νατρίου. Σε ασθενείς με γνωστή ηλεκτρολυτική διαταραχή, έλεγχος νατρίου αίματος μπορεί να γίνεται σε τακτικά χρονικά διαστήματα για να παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Επίσης μπορεί να γίνεται τακτικός έλεγχος σε ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα που δύνανται να επηρεάσουν τα επίπεδα νατρίου, όπως τα διουρητικά.
 
Τα επίπεδα νατρίου στα ούρα,  τυπικά ελέγχονται σε ασθενείς που παρουσιάζουν μη φυσιολογικά επίπεδα νατρίου για να καθορισθεί αν η διαταραχή οφείλεται για παράδειγμα, σε αυξημένη πρόσληψη ή σε υπερβολική απώλεια νατρίου. Ο έλεγχος νατρίου ούρων χρησιμοποιείται επίσης για να φανεί αν ένα άτομο με υψηλή αρτηριακή πίεση τρώει πάρα πολύ αλάτι. Επίσης χρησιμοποιείται σε άτομα που παρουσιάζουν ανωμαλία στις εξετάσεις για τους νεφρούς για να μπορέσει ο γιατρός να καθορίσει την αιτία της νεφρικής πάθησης και την κατάλληλη θεραπεία.
[Back to top]  
 
Πότε ζητείται;
 
Αυτή η εξέταση είναι μέρος συνήθων εργαστηριακών εξετάσεων που γίνονται για εκτίμηση των περισσότερων ασθενών. Είναι ένας από τους ηλεκτρολύτες του αίματος, οι οποίοι συχνά παραγγέλλονται ομαδικά. Επίσης συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο της βασικής ομάδας εξετάσεων έλέγχου του μεταβολισμού, που συνήθως χρησιμοποιείται όταν κάποιος παραπονείται για μη ειδικά συμπτώματα, και για παρακολούθηση της αγωγής που αφορά ενδοφλέβια χορήγηση υγρών ή όταν υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης αφυδάτωσης.
Ο κατάλογος των ηλεκτρολυτών και του βασικού μεταβολισμού χρησιμοποιούνται συχνά για παρακολούθηση ορισμένων προβλημάτων, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατικά και νεφρικά νοσήματα.
 
Ανάλυση νατρίου αίματος μπορεί να παραγγέλλεται όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα υπονατριαιμίας, όπως αδυναμία, σύγχυση και ληθαργικότητα ή συμπτώματα υπερνατριαιμίας όπως δίψα, μειωμένη ποσότητα ούρων, μυικά τινάγματα ή μυική ανησυχία. 
 
[Back to top] 

Τί σημαίνουν τα αποτελέσματα της ανάλυσης;
 
Χαμηλά επίπεδα νατρίου αίματος σημαίνουν ότι έχετε υπονατριαιμία, που συνήθως οφείλεται σε υπερβολική απώλεια νατρίου, υπερβολική πρόσληψη υγρών ή κατακράτηση, ή συγκέντρωση υγρών στο σώμα (οίδημα). Αν το νάτριο μειωθεί απότομα, μπορεί να αισθανθείτε αδυναμία και ατονία. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να παρουσιασθούν συγχυτικά φαινόμενα ή ακόμα και κώμα. Όταν το νάτριο μειωθεί με αργό ρυθμό όμως, μπορεί να μην υπάρξουν συμπτώματα. Γι αυτό τα επίπεδα νατρίου ελέγχονται συχνά ακόμα και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα.
 
Η υπονατριαιμία σπάνια οφείλεται σε μειωμένη πρόσληψη νατρίου (ελλιπής πρόσληψη με την τροφή ή ελλιπής παροχή νατρίου με την ενδοφλέβια αγωγή υγρών).  Τις περισσότερες φορές οφείλεται σε απώλεια νατρίου (νόσος Addison, διάρροια, υπερβολική εφίδρωση, λήψη διουρητικών, ή νεφρική νόσος). Σε μερικές περιπτώσεις οφείλεται σε αυξημένη ποσότητα νερού ( υπερβολική πόση ύδατος, καρδιακή ανεπάρκεια, κίρρωση, νεφρικά νοσήματα που προκαλούν απώλεια πρωτεϊνών όπως το νεφρωσικό σύνδρομο). Σε ορισμένες παθήσεις, ( ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν εγκέφαλο και πνεύμονες, διάφορα είδη καρκίνου και ορισμένα φάρμακα) ο οργανισμός φτιάχνει μεγάλη ποσότητα αντιδιουρητικής ορμόνης, προκαλώντας μεγάλη κατακράτηση ύδατος στο σώμα. 
 
Υψηλά επίπεδα νατρίου σημαίνει ότι έχετε υπερνατριαιμία και σχεδόν πάντα οφείλεται σε αφυδάτωση χωρίς ικανοποιητική πρόσληψη ύδατος. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ξηρούς βλεννογόνους, δίψα, ανησυχία, ταραχή, παράλογες αντιδράσεις και κώμα ή σπασμούς αν τα επίπεδα ανέβουν πολύ υψηλά. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η υπερνατριαιμία μπορεί να οφείλεται σε υπερβολική κατανάλωση άλατος χωρίς παράλληλη πρόσληψη νερού, σε σύνδρομο Cushing, ή σε μια κατάσταση που προκαλείται από έλλειψη αρκετής ποσότητας αντιδιουρητικής ορμόνης ( ADH) η οποία καλείται άποιος διαβήτης.
 
Η συγκέντρωση του νατρίου  των ούρων πρέπει να συνεκτιμάται με τα επίπεδα του αίματος. Οι συγκεντρώσεις μπορεί να αντανακλούν τα επίπεδα του αίματος ή το αντίθετο. Φυσιολογικά, το σώμα αποβάλλει την περίσσεια νατρίου, έτσι η συγκέντρωση στα ούρα μπορεί να είναι αυξημένη, επειδή είναι αυξημένη και στο αίμα. Ακόμη μπορεί να είναι αυξημένη στα ούρα όταν το σώμα χάνει πάρα πολύ νάτριο. Σ’ αυτή την περίπτωση, τα επίπεδα του αίματος θα είναι φυσιολογικά με τάση προς χαμηλές συγκεντρώσεις. Αν τα επίπεδα του νατρίου στο αίμα είναι χαμηλά λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης, τότε η συγκέντρωση στα ούρα θα είναι επίσης χαμηλή.
 

• Μειωμένα επίπεδα νατρίου στα ούρα μπορεί να δείχνουν αφυδάτωση, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατικήνόσο ή νεφρωσικό σύνδρομο.
• Αυξημένα επίπεδα νατρίου ούρων μπορεί να δείχνουν χρήση διουρητικών ή νόσο του Addison. 

 
Τα επίπεδα του νατρίου συχνά αξιολογούνται σε σχέση με άλλους ηλεκτρολύτες και μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό του χάσματος ανιόντων ώστε να ταυτοποιηθεί η αιτία της οξέωσης. 
 
Για περισσότερες πληροφορίες επί των τιμών αναφοράς, παρακαλώ να διαβάσεις το ‘’Τιμές Αναφοράς και τί σημαίνουν’’ 
[Back to top]

Υπάρχει κάτι άλλο που θα έπρεπε να γνωρίζω;
Ορισμένα φάρμακα όπως τα αναβολικά στεροειδή, κορτικοστεροειδή, καθαρτικά, αντιβηχικά και αντισυλληπτικά από του στόματος μπορεί να προκαλέσουν αυξημένα επίπεδα νατρίου. ‘Αλλα φάρμακα όπως τα διουρητικά, η καρμπαμαζεπίμη και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλέσουν μειωμένα επίπεδα νατρίου.
 

Συχνές Ερωτήσεις

1.Ποια είναι η προτεινόμενη διατροφική πρόσληψη;

2.Είναι κάποιος σε ιδιαίτερο κίνδυνο για χαμηλά ή υψηλά επίπεδα; 
 

1.Ποια είναι η προτεινόμενη διατροφική πρόσληψη;
Ο διατροφικός πίνακας συνιστά πρόσληψη νατρίου χαμηλότερη από 2400 mg ημερησίως για τους ενήλικες. Οι άνθρωποι συνήθως προσλαμβάνουν αρκετή ποσότητα νατρίου με την καθημερινή τους τροφή, αλλά είναι σημαντικό να μην υπερβαίνουν την προτεινόμενη μέγιστη ποσότητα.
 
Οι πιο συνηθισμένες διαιτητικές πηγές νατρίου είναι συχνά τα προϊόντα στα οποία έχει προστεθεί αλάτι κατά τη διάρκεια της παρασκευής τους όπως τυριά, σούπες, τουρσιά και αλμυρά κουλουράκια. Επίσης άλλα προϊόντα, που παρασκευάζονται εμπορικά ή τα φαγητά των εστιατορίων έχουν γενικά πολύ αλάτι.
 
Για τα άτομα που έχουν ευαισθησία στο νάτριο ή υπέρταση, η μειωμένη πρόσληψη νατρίου μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία τους. Αλλά ακόμη και αν δεν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση, μειώνοντας το νάτριο ακολουθώντας υγιεινή διατροφή, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων αρτηριακής πίεσης και καρδιακών παθήσεων.
 
Η γεύση σας για αλάτι είναι επίκτητη και αναστρέψιμη. Καθώς χρησιμοποιείτε λιγότερο αλάτι, η προτίμησή σας γι’ αυτό μειώνεται. 
 
2. Είναι κάποιος σε ιδιαίτερο κίνδυνο για χαμηλά ή υψηλά επίπεδα;
Ναι. Τα άτομα που έχουν διάρροια, άφθονη εφίδρωση, εγκαύματα, εμέτους, νόσο Addison, νεφρικά νοσήματα ή συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να έχουν χαμηλά επίπεδα νατρίου. Άτομα με αφυδάτωση,  χρήση διουρητικών, σύνδρομο Cushing, κυστική ίνωση, νευρολογικές διαταραχές, υποθυρεοειδισμό ή νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να έχουν υψηλά επίπεδα νατρίου.