Συνοπτικά

Γιατί γίνεται η εξέταση;

Για να βοηθήσει στη διάγνωση ή την παρακολούθηση των παθολογικών καταστάσεων που οδηγούν σε παθολογική παραγωγή ή απώλεια πρωτεΐνης.

Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;

Άν έχετε μια παθολογική ολική πρωτεΐνη ή μια εξέταση σφαιρίνης αίματος ή έχετε συμπτώματα ασθενειών, τα οποία χαρακτηρίζονται από παθολογική παραγωγή πρωτεϊνών, όπως το πολλαπλό μυέλωμα ή τη σκλήρυνση κατά πλάκας.

Απαιτούμενο δείγμα;

Ένα δείγμα αίματος που λαμβάνεται από μία φλέβα στο μπράτσο σας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης ένα τυχαίο ή 24-ώρο δείγμα ούρων ή μερικές φορές ένα δείγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Χρειάζεται προετοιμασία για την εξέταση;

Δεν απαιτείται συγκεκριμένη προετοιμασία

Το δείγμα

Τι προσδιορίζεται;

Τα υγρά του σώματος περιέχουν πολλές διαφορετικές πρωτεΐνες που εξυπηρετούν διάφορες λειτουργίες όπως τη μεταφορά των θρεπτικών συστατικών, την απομάκρυνση των τοξινών, τον έλεγχο των μεταβολικών διεργασιών και στην άμυνα του οργανισμού. Η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών είναι μια μέθοδος διαχωρισμού αυτών των πρωτεϊνών με βάση το μέγεθος και το ηλεκτρικό τους φορτίο. Όταν τα βιολογικά υγρά του σώματος διαχωρίζονται με ηλεκτροφόρηση, σχηματίζουν ένα χαρακτηριστικό πρότυπο ζωνών διαφορετικού πλάτους και έντασης, που αντιστοιχεί στο μίγμα των πρωτεϊνών που υπάρχουν. Το πρότυπο αυτό διαιρείται σε πέντε κλάσματα, που ονομάζονται διαδοχικά αλβουμίνη, άλφα 1-σφαιρίνη, άλφα 2-σφαιρίνη, βήτα-σφαιρίνη, και γάμμα-σφαιρίνη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το βήτα κλάσμα χωρίζεται περαιτέρω σε βήτα 1-σφαιρίνη και βήτα 2-σφαιρίνη.

Η αλβουμίνη, η οποία παράγεται στο ήπαρ, αντιπροσωπεύει περίπου το 60% της ολικής πρωτεΐνης του αίματος. Οι «σφαιρίνες», είναι γενικός όρος  ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει όλες τις πρωτεΐνες αντί της αλβουμίνης. Εξαιρουμένων  των ανοσοσφαιρινών και ορισμένων πρωτεϊνών του συμπληρώματος, οι περισσότερες από τις σφαιρίνες παράγονται στο ήπαρ.

Η ηλεκτροφόρηση ανοσοκαθήλωσης (IFE) είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται για τονεντοπισμό παθολογικών ζωνών πρωτεϊνών που παρατηρούνται στην ηλεκτροφόρηση ορού, ούρων ή εγκεφαλονωτιαίου υγρού ως προς το είδος των αντισωμάτων (ανοσοσφαιρινών) που είναι παρούσα.

Οι κύριες πρωτεΐνες του πλάσματος και οι λειτουργίες τους κατατάσσονται σύμφωνα με την ηλεκτροφορητική τους ομάδα σε στο πίνακα με τίτλο «Ομάδες πρωτεϊνών»:

Πώς συλλέγεται το δείγμα για εξέταση;

Η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών γίνεται συνήθως σε δείγματα ορού και ούρων.  Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με την εισαγωγή μιας βελόνας σε φλέβα του χεριού. Τα δείγματα ούρων μπορεί να είναι είτε ένα τυχαίο δείγμα (δηλαδή όχι χρονικά καθορισμένο) είτε ένα δείγμα ούρων 24ώρου. Το ΕΝΥ συλλέγεται με οσφυονωτιαία παρακέντηση (εισαγωγή μιας βελόνας στην σπονδυλική στήλη για λήψη νωτιαίου υγρού).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν η υποβολή σε ιατρικές εξετάσεις προκαλεί σε εσάς ή σε κάποιον που βρίσκεται υπό την φροντίδα σας άγχος, ντροπή ή δυσφορία, ίσως πρέπει να διαβάσεται ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα: Αντιμετωπίζοντας τον πόνο, την δυσφορία και το άγχος των εργαστηριακών εξετάσεων, Οδηγίες αιματολογικών εξετάσεων, Οδηγίες για να βοηθήσετε τα παιδιά να αντιμετωπίσουν τις ιατρικές εξετάσεις τους και Οδηγίες για να βοηθήσετε τους ηλικιωμένους να αντιμετωπίσουν τις ιατρικές εξετάσεις τους.

Ένα ακόμα άρθρο, FollowThatSample(Παρακολουθείστε Αυτό το Δείγμα), παρέχει σύντομες μπληροφορίες για τη συλλογή και την διαδικασία λήψης δείγματος αίματος και καλλιέργειας φαρυγγικού δείγματος.

Απαιτείται κάποια προετοιμασία για να διασφαλιστεί η ποιότητα του δείγματος;

Δε χρειάζεται κάποια προετοιμασία.

Η εξέταση

Πώς χρησιμοποιείται;

Η ηλεκτροφόρηση χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει την παρουσία μη φυσιολογικών πρωτεϊνών, την απουσία φυσιολογικών πρωτεϊνών καθώς και τη παρουσία πρωτεϊνών σε ασυνήθιστα υψηλές ή χαμηλές ποσότητες.Οι μεταβολές στη συνήθη εμφάνιση αυτών των προτύπων μπορεί να βοηθήσουν στη διάγνωση της νόσου. Η παρουσία μιας ανωμαλίας σε ένα πρότυπο ηλεκτροφορητικής πρωτεΐνης είναι σπάνια διαγνωστική από μόνη της. Συνήθως αποτελεί ένδειξη αυτού. Διενεργούνται έπειτα περαιτέρω εξετάσεις με βάση την ένδειξη αυτή, στην προσπάθεια να προσδιοριστεί η φύση της υποκείμενης νόσου.

Πότε απαιτείται;

Η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση μιας ασθένειας ή την παρακολούθηση μιας θεραπείας. Όταν χρησιμοποιείται για διαγνωστικούς σκοπούς, μπορεί η εξέταση να χρησιμοποιηθεί σε παθολογικά ευρήματα σε άλλες εργαστηριακές εξετάσεις ή ως αρχική εξέταση για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων του ασθενή. Μόλις μια ασθένεια ή πάθηση έχει διαγνωσθεί, η ηλεκτροφόρηση μπορεί να ζητηθεί ανά τακτά χρονικά διαστήματα για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Μερικά παραδείγματα όπου μπορεί να ζητηθεί μία δοκιμασία ηλεκτροφόρησης αναφέρονται παρακάτω.

 Η ηλεκτροφόρηση ορού μπορεί να ζητηθεί:

• Ως συνέχειασε μη φυσιολογικά ευρήματα άλλων εργαστηριακών εξετάσεων όπως ολικής πρωτεΐνης και/ή επίπεδα αλβουμίνης, αυξημένα επίπεδα πρωτεΐνης στα ούρα, αυξημένα επίπεδα ασβεστίου ή χαμηλά επίπεδα λευκών ή ερυθρών αιμοσφαιρίων.

· Όταν τα συμπτώματα υποδηλώνουν μια φλεγμονώδη κατάσταση, μια αυτοάνοση ασθένεια, μια οξεία ή χρόνια λοίμωξη, μία διαταραχή νεφρού ή  ήπατος, ή μια κατάσταση απώλειας πρωτεϊνών.

·         Όταν ο γιατρός ερευνά συμπτώματα που υποδηλώνουν πολλαπλό μυέλωμα, όπως πόνος στα οστά, αναιμία, κόπωση, ανεξήγητα κατάγματα ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, θα ελέγξει για την παρουσία μίας χαρακτηριστικής ζώνης (μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη) στην περιοχή βήτα ή γάμμα: Αν φαίνεται μια απότομη οξεία ζώνη, η ταυτότητά της ως μια μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη τυπικά επιβεβαιώνεται με την ηλεκτροφόρηση ανοσοκαθήλωσης.

• Για να παρακολουθείταιη θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος και να δούμε αν η μονοκλωνική ζώνη μειώνεται σε ποσότητα ή εξαφανίζεται εντελώς με τη θεραπεία.

Η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ούρων μπορεί να ζητηθεί:

·         Όταν υπάρχει πρωτεΐνη σε υψηλότερες από τις κανονικές ποσότητες και για να προσδιοριστεί η προέλευση της μεγάλης ποσότητας πρωτεΐνης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προσδιοριστεί αν η πρωτεΐνη διαφεύγει από το πλάσμα του αίματος (αυτό υποδηλώνει μειωμένη νεφρική λειτουργία) ή είναι μια παθολογική πρωτεΐνη που προέρχεται από μια διαφορετική πηγή (όπως ένα καρκινικό κύτταρο του πλάσματος σαν το πολλαπλό μυέλωμα).

·          Όταν υποψιαζόμαστε πολλαπλό μυέλωμα, γίνεται προσδιορισμός για να δούμε εάν οποιαδήποτε από τις μονοκλωνικές ανοσοσφαιρίνες ή θραυσμάτα των μονοκλωνικών ανοσοσφαιρινών διαφεύγουν μέσα στα ούρα. Εάν μια ύποπτη ζώνη υποδηλώνει μια μονοκλώνικη πρωτεΐνη, η ταυτοτητά της συνήθως επιβεβαιώνεται με την ηλεκτροφόρηση ανοσοκαθήλωσης.

·          Για την αναζήτηση των χαρακτηριστικών ζωνών παρατηρείται στη σκλήρυνση κατά πλάκας: Η παρουσία πολλαπλών διακριτών ζωνών στο ΕΝΥ (όπου δεν είναι παρούσες στον ορό) αναφέρονται ως ολιγοκλωνικές ζώνες. Οι περισσότεροι άνθρωποι με σκλήρυνση κατά πλάκας, καθώς και ορισμένες άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις του εγκεφάλου, έχουν τέτοιες ολιγοκλωνικές ζώνες.

·          Να  αξιολογήσει τη κατάσταση ανθρώπων που έχουν πονοκεφάλους ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα και να αναζητηθούν οι πρωτεΐνες που υποδηλώνουν φλεγμονή ή μόλυνση.

·          Ότανμια παθολογική ζώνη υποδηλώνει μία μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη, αυτή παρατηρείται είτε στον ορό είτε σε ένα πρότυπο ηλεκτροφόρησης ούρων.

Τι σημαίνειτο αποτέλεσμα της εξέτασης;

Οι δοκιμασίες ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών δίνουν στο γιατρό σας μια πρόχειρη εκτίμηση για τη ποσότητα κάθε κλάσματος πρωτεΐνης που υπάρχει και εάν τυχόν υπάρχουν μη φυσιολογικές πρωτεΐνες. Η αξία της ηλεκτροφόρησης ανοσοκαθήλωσης έγκειται  στον προσδιορισμό της παρουσίας ενός συγκεκριμένου τύπου ανοσοσφαιρίνης.

Ηλεκτροφόρηση Ορού

Ορισμένες συνθήκες ή ασθένειες μπορεί να σχετίζονται με μειώσεις ή αυξήσεις σε διάφορες πρωτεΐνες του ορού, όπως παρουσιάζεται παρακάτω.

Αλβουμίνη

Μειωμένη:

• Υποσιτισμός και δυσαπορρόφηση
• Εγκυμοσύνη
• Νεφρική νόσος (ειδικά νεφρωσικό σύνδρομο)
• Ηπατική νόσος
• Φλεγμονώδεις καταστάσεις
• Σύνδρομα απώλειας πρωτεϊνών

Αυξημένη:

• Αφυδάτωση

Άλφα1 σφαιρίνη

Μειωμένη:

•Συγγενής εμφύσημα (ανεπάρκεια α1-αντιθρυψίνης, μια σπάνια γενετική ασθένεια)
• Σοβαρή ηπατική νόσος

Αυξημένη:

• Οξείεςή χρόνιεςφλεγμονώδεις νόσοι

Άλφα2 σφαιρίνη

Μειωμένη:

• Υποσιτισμός
• Σοβαρή ηπατική νόσος
• Αιμόλυση

Αυξημένη:

•Νεφρική νόσος (νεφρωσικό σύνδρομο)
• Οξεία ή χρόνια φλεγμονώδης νόσος

Βήτα σφαιρίνη

Μειωμένη:

• Υποσιτισμός
•Κίρρωση

Αυξημένη:

•Υπερχοληστερολαιμία
• Σιδηροπενική αναιμία
• Ορισμένες περιπτώσεις πολλαπλού μυελώματος ή MGUS

Γάμμα σφαιρίνη

Μειωμένη:

•Ποικιλία γενετικών διαταραχών του ανοσοποιητικού συστήματος
• Δευτεροπαθής ανοσολογική ανεπάρκεια

Αυξημένη:

·         Πολυκλωνική:

              o Χρόνια φλεγμονώδης νόσος
              o  Ρευματοειδής αρθρίτιδα
              o  Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
              o  Κίρρωση
              o  Χρόνια ηπατική νόσος
              o  Οξεία και χρόνια λοίμωξη
              o  Πρόσφατη ανοσοποίηση

·         Μονοκλωνική:

ο  Κακοήθεια
o  Πολλαπλό μυέλωμα
o  Λέμφωμα
ο  Μακροσφαιριναιμία του Waldenstrom

Ηλεκτροφόρηση ούρων

Συνήθως υπάρχει πολύ λίγη πρωτεΐνη στα ούρα. Εάν όμως η ποσότητα της είναι μεγάλη εμφανίζονται μία μέχρι τρεις κύριες μπάντες.

·         Κανονικά, τανεφρικά σπειράματα, το πρώτο μέρος του νεφρού, εμποδίζουν την αποβολή πρωτεΐνης στα ούρα. Όταν όμως τα νεφρικά σπειράματα υποστούν κάποια βλάβη τότε η αλβουμίνη αλλά και άλλες πρωτεΐνες του πλάσματος μπορεί να διαρρεύσουν και να ανιχνευθούν στα ούρα.

·         Κανονικά,μερικές πολύ μικρές πρωτεΐνες μπορούν να περάσουν μέσω των σπειραμάτων, αλλά απομακρύνονται στα ούρα από τα νεφρικά σωληνάρια. Εάν όμως τα νεφρικά σωληνάρια έχουν υποστεί ζημιά, οι πρωτεΐνες αυτές θα εμφανιστούν στα ούρα.

·         Υπάρχουν όμως κάποιες μικρές πρωτεΐνες που συνήθως δεν υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες στον ορό, όπως για παράδειγμα οι ελεύθερες ελαφριές αλυσίδες της μυοσφαιρίνης και της αιμοσφαιρίνης. Όταν υπάρχουν στον ορό, μπορούν να περάσουν μέσω των σπειραμάτων και να εμφανιστούν στα ούρα.

Ηλεκτροφόρηση ΕΝΥ

•Η παρουσία πολλαπλών ζωνών στην περιοχή γάμμα (ολιγοκλωνικές ζώνες) που δεν υπάρχουν στον ορό είναι ένδειξη σκλήρυνσης κατά πλάκας.

•Η παρουσία υψηλότερων επιπέδων από τα συνηθισμένα για τις πολυκλωνικές ανοσοσφαιρίνες υποδηλώνει μόλυνση.

Ηλεκτροφόρηση ανοσοκαθήλωσης

•Προσδιορίζει το είδος της(των) πρωτεΐνης(ών) ανοσοσφαιρίνης(ων) που υπάρχει(ουν) στις μονοκλωνικές ζώνες σε ένα πρότυπο ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών: Η ανοσοκαθήλωση προσδιορίζει τυπικά την παρουσία μίας βαριάς αλυσίδας (IgG, IgM ή IgA) και μίας ελαφριάς αλυσίδας (κάππα ή λάμδα). Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό, δείτε Συχνές Ερωτήσεις#3.

Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να ξέρω;

·         Οι εμβολιασμοί εντός των προηγούμενων έξι μηνών μπορεί να αυξήσουν τις ανοσοσφαιρίνες, όπως άλλωστε και φάρμακα, όπως η φαινυτοΐνη, η προκαϊναμίδη, τα από του στόματος αντισυλληπτικά, η μεθαδόνη, και η θεραπευτική γ-σφαιρίνη.

·         Η ασπιρίνη, τα όξινα ανθρακικά, η χλωροπρομαζίνη,  τα κορτικοστεροειδή και η νεομυκίνη μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της ηλεκτροφόρησης των πρωτεϊνών.

Αναφορές σε εξετάσεις

Ρωτήστε το Εργαστήριο
Εαν εξακολουθείτε να έχετε απορίες σχετικές με την εξέταση σας ή χρειάζεσθε βοήθεια γιά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων σας, μπορείτε να επισκεφθείτε τον δικτυακό τόπο της Ε.Ε.Κ.Χ-Κ.Β, να συμπληρώσετε την αίτηση για πληροφόρηση σχετική με τις εργαστηριακές εξετάσεις και ένας ειδικός εργαστηριακός επιστήμονας με πολλή χαρά θα σας βοηθήσει! Η επικοινωνία σας θα είναι εμπιστευτική. Πηγαίνετε τώρα εκεί. 
 

Συχνές Ερωτήσεις

1. Η ηλεκτροφόρηση χρησιμοποιείται για κάτι άλλο;

Ναι,χρησιμοποιείται κάθε φορά που είναι επιθυμητός ο διαχωρισμός των μορίων. Η ηλεκτροφόρηση του DNA, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στη μελέτη της γενετικής έκφρασης (φαινότυπο) των φυτών, των ζώων και του ανθρώπου.

2. Αν έχω μια μη φυσιολογική τιμή μονοκλωνικών ανοσοσφαιρινών στο αίμα μου, αυτό σημαίνει ότι έχω πολλαπλό μυέλωμα ή κάποιο άλλο είδος καρκίνου;

Όχι απαραίτητα. Ημονοκλωνική παραγωγή πρωτεϊνών οφείλεται συχνότερα σε μονοκλωνική  γαμμαπάθεια απροσδιόριστης σημασίας (MGUS). Οι περισσότεροι άνθρωποι με MGUS έχουν καλοήθη πορεία, αλλά θα πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά με ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού, ή μερικές φορές με προσδιορισμών των ελαφριών αλυσίδων, ανάλογα με το ποια μονοκλωνική πρωτεΐνη παράγεται. Μερικά από αυτά τα άτομα μπορούν να αναπτύξουν πολλαπλό μυέλωμα μετά από αρκετά χρόνια.

3. Τι είναι οι ελεύθερες ελαφριές αλυσίδες και πώς αυτές σχετίζονται με τις ανοσοσφαιρίνες;
Οι ανοσοσφαιρίνεςείναι μόρια που αποτελούνται από τέσσερις πρωτεϊνικές αλυσίδες: δύο πανομοιότυπες ελαφριές αλυσίδες, είτε κ είτε λ ελαφριές αλυσίδες και δύο ίδιες βαριές αλυσίδες για τις οποίες υπάρχουν διάφοροι τύποι. Αυτές οι πρωτεΐνες παράγονται από τα πλασματοκύτταραστο μυελό των οστών. Ένα συγκεκριμένο πλασματοκύτταροπαράγειένα μόνο τύπο ανοσοσφαιρίνης. Χρησιμοποιεί τις πρωτεϊνικέςως συστατικά μέρη για να συγκεντρώσει ανοσοσφαιρίνες - αντισώματα που έχουν στόχο συγκεκριμένες απειλές στο σώμα. Οι αλυσίδες που χρησιμοποιούνται για να σχηματίσουν τις ανοσοσφαιρίνες λέγονται ότι είναι «ανοσοσφαιρινικά δεσμευμένες». Κανονικά, υπάρχει μια ελαφρά περίσσεια των παραγόμενων κάπα και λάμδα ελαφριών αλυσίδων. Χαμηλά επίπεδα αυτών των «ελεύθερων» ελαφριών αλυσίδων μπορεί να ανιχνευθούν στο αίμα και στα ούρα με εξέταση ελεύθερων ελαφριών αλυσίδων και να αξιολογηθούν οι αναλογίες μεταξύ των κάπα και λάμδα ελαφριών αλυσίδων.

4. Ποιες είναι οι πρωτεΐνες Bence Jones;
Είναιελεύθερες ελαφριές αλυσίδες ανοσοσφαιρινών που βρίσκονται στα ούρα.

5. Τι είναι η πρωτεΐνη Tamm-Horsfell;

Ο όροςTamm Horsfell αναφέρεται σε μια γλυκοπρωτεΐνη, η οποία είναι φυσιολογικό συστατικό των ούρων. Συχνά ονομάζεται και ουρομοντουλίνη. Η γλυκοπρωτεΐνη αυτή παράγεται από το νεφρό και είναι άφθονη στα φυσιολογικά ούρα.

Ρωτήστε μας

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Δεν είναι διαθέσιμο ένα κοινά αποδεκτό εύρος τιμών αναφοράς (φυσιολογικές τιμές, φτ). Επειδή οι τιμές αναφοράς εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες που περιλαμβάνουν την ηλικία του ασθενούς, το φύλο, την πληθυσμιακή ομάδα και την μέθοδο προσδιορισμού, τα αριθμητικά αποτελέσματα έχουν διαφορετική σημασία σε κάθε Εργαστήριο. Σε κάθε περίπτωση στην απάντησή δίπλα στο αποτέλεσμα πρέπει να αναγράφεται το εύρος των τιμών αναφοράς (φυσιολογικές τιμές, φτ) που έχει το Εργαστήριο για την συγκεκριμμένη εξέταση. Οι διαδικτυακές εξετάσεις συνιστού θερμά να συζητήσετε τα αποτελεσματα της εξέτασης σας με τον γιατρό σας. Περισσότερες πληροφορίες για τις τιμές αναφοράς μπορείτε να βρείτε στο άρθρο