Συνοπτικά

Γιατί γίνεται η εξέταση;

Για προσδιοριστεί αν τα επίπεδα της αλδοστερόνης και της ρενίνης είναι παθολογικά προκειμένου να γίνει η διάγνωση κάποιας ορμονικής (ενδοκρινολογικής) διαταραχής, όπως ο πρωτογενής αλδοστερονισμός (PA, σύνδρομο Conn).

Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;

Όταν εμφανίζονται συμπτώματα που σχετίζονται με την αύξηση παραγωγής αλδοστερόνης, όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, μυϊκή αδυναμία, χαμηλή τιμή καλίου, χαμηλή παραγωγή αλδοστερόνης, χαμηλή αρτηριακή πίεση, υψηλή συγκέντρωση καλίου και χαμηλή συγκέντρωση νατρίου.

Ποιο δείγμα απαιτείται για την εξέταση;

Δείγμα αίματος που λαμβάνεται από φλέβα του χεριού σας ή ένα 24-ωρο δείγμα ούρων. Επίσης, μερικές φορές συλλέγεται και αίμα από τα νεφρά ή από τις φλέβες των επινεφριδίων.

Χρειάζεται προετοιμασία πριν την εξέταση;

Για τη μέτρηση της αλδοστερόνης και της ρενίνης στο αίμα, μπορεί να σας ζητηθεί από τον γιατρό να είστε σε όρθια ή ύπτια θέση (π.χ. για 15-30 λεπτά) πριν από την λήψη του αίματος. Μπορεί επίσης να δοθούν οδηγίες για να αποφύγετε ορισμένα τρόφιμα, ποτά ή φάρμακα πριν από την εξέταση. Να ακολουθείτε τις οδηγίες που θα σας δοθούν.

Το δείγμα

Τι προσδιορίζεται;

Η αλδοστερόνη είναι ορμόνη που παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της φυσιολογικής συγκέντρωσης του νατρίου και του καλίου στο αίμα και στον έλεγχο του όγκου και της πίεσης του αίματος. Η ρενίνη πάλι είναι ένζυμο που ελέγχει την παραγωγή της αλδοστερόνης. Οι σχετικές εξετάσεις μετρούν τα επίπεδα της αλδοστερόνης και της ρενίνης στο αίμα και το επίπεδο της αλδοστερόνης στα ούρα.

Η αλδοστερόνη παράγεται από τα επινεφρίδια που βρίσκονται στο εξωτερικό τμήμα κάθε νεφρού (ονομάζεται φλοιός των επινεφριδίων). Η αλδοστερόνη διεγείρει την κατακράτηση νατρίου (άλατος) και την απέκκριση του καλίου από τα νεφρά. Η ρενίνη παράγεται από τα νεφρά και ελέγχει την ενεργοποίηση των υποδοχέων της ορμόνης αγγειοτενσίνης, η οποία διεγείρει τα επινεφρίδια να παράγουν αλδοστερόνη.

Οι νεφροί απελευθερώνουν ρενίνη, όταν υπάρχει πτώση στην πίεση του αίματος ή μείωση της συγκέντρωσης του χλωριούχου νατρίου στα σωληνάρια του νεφρού. Η ρενίνη διασπά το αγγειοτενσινογόνο του αίματος για να σχηματιστεί η αγγειοτενσίνη Ι, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται στην αγγειοτενσίνη II. Η αγγειοτενσίνη ΙΙ προκαλεί συστολή στα αιμοφόρα αγγεία και διεγείρει την παραγωγή αλδοστερόνης. Συνολικά, αυτό αυξάνει την αρτηριακή πίεση και κρατά το νάτριο και το κάλιο σε φυσιολογικά επίπεδα.

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές παθήσεις που μπορούν να οδηγήσουν είτε στην υπερπαραγωγή αλδοστερόνης (υπεραλδοστερονισμός, που συνήθως ονομάζεται απλά αλδοστερονισμός) είτε στην έλλειψή της (υποαλδοστερονισμός). Η ρενίνη και η αλδοστερόνη είναι τόσο στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους που συχνά εξετάζονται μαζί για να προσδιοριστεί η αιτία των μη φυσιολογικών επιπέδων αλδοστερόνης.

Πώς συλλέγεται το δείγμα για την εξέταση;

Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με σύριγγα από φλέβα του χεριού για τη μέτρηση της αλδοστερόνης ή της ρενίνης στο αίμα. Μερικοί γιατροί προτιμούν την 24-ωρη συλλογή ούρων επειδή τα επίπεδα της αλδοστερόνης στο αίμα μεταβάλλονται μέσα στην ημέρα και επηρεάζονται από τη στάση του εξεταζόμενου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το αίμα συλλέγεται από τη νεφρική (ρενίνη) ή των επινεφριδίων (αλδοστερόνη) φλέβα με τη βοήθεια καθετήρα. Αυτό γίνεται στο νοσοκομείο με τη βοήθεια ακτινοδιαγνώστη.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν οι συγκεκριμένες ιατρικές εξετάσεις προκαλούν σε εσάς ή σε αγαπημένα σας πρόσωπα, αμηχανία, ή δυσκολία να διαχειριστείτε την κατάσταση σας, θα μπορούσατε να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα: CopingwithTestPain, Discomfort, andAnxiety(Αντιμετωπίζοντας τη δοκιμασία του πόνου, τη δυσφορία και το άγχος), TipsonBloodTesting(Μικρές συμβουλές για τις εξετάσεις αίματος), TipstoHelpChildrenthroughTheirMedicalTests(Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα παιδιά για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις), και TipstoHelptheElderlythroughTheirMedicalTests(Σύντομες συμβουλές να βοηθήσετε τα ηλικιωμένα άτομα για την υποβολή τους σε ιατρικές εξετάσεις).

Ένα ακόμη άρθρο, το «Ακολουθήστε Αυτό Το Δείγμα» (FollowThatSample), παρέχει σύντομες πληροφορίες για τη συλλογήκαι την διαδικασία λήψης δείγματος αίματος και καλλιέργειας φαρυγγικού δείγματος.

Χρειάζεται κάποια προετοιμασία για να εξασφαλιστεί η ποιότητα του δείγματος;

Για την μέτρηση της αλδοστερόνης και της ρενίνης στο αίμα, ο γιατρός σας μπορεί να σας ζητήσει να βρίσκεστε σε όρθια ή ύπτια θέση για ένα χρονικό διάστημα (π.χ. 15-30 λεπτά) πριν από τη συλλογή του δείγματος. Μπορεί επίσης να δοθούν οδηγίες για την αποφυγή ορισμένων ποτών, τροφίμων ή φαρμάκων πριν από την εξέταση. Ακολουθήστε τις οδηγίες που θα σας δοθούν (για περισσότερες πληροφορίες, δείτε την ενότητα «Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να ξέρω;»)

Η εξέταση

Πώς χρησιμοποιείται;

Οι εξετάσεις αλδοστερόνης και ρενίνης χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί κατά πόσο τα επινεφρίδια παράγουν τις κατάλληλες ποσότητες αλδοστερόνης και να γίνει διάκριση μεταξύ των πιθανών αιτίων της περίσσειας ή της έλλειψης. Η αλδοστερόνη μπορεί να μετρηθεί στο αίμα ή σε ένα 24-ωρο δείγμα ούρων, όπου μετράται η ποσότητα της αλδοστερόνης που απομακρύνεται στα ούρα σε μια μέρα. Η ρενίνη μετράται συνήθως στο αίμα.

Οι εξετάσεις αυτές είναι πιο χρήσιμες για τον πρωτογενή υπεραλδοστερονισμό, επίσης γνωστός ως σύνδρομο Conn, ο οποίος προκαλεί υψηλή πίεση αίματος. Εάν η εξέταση είναι θετική, η παραγωγή αλδοστερόνης μπορεί να αξιολογηθεί περαιτέρω με τη δοκιμασία διέγερσης και καταστολής της.

Τα επίπεδα της αλδοστερόνης και της ρενίνης είναι υψηλότερα το πρωί και μεταβάλλονται μέσα στην ημέρα. Επηρεάζονται από τη στάση του σώματος, από το άγχος και από τα φάρμακα.

Πότε συνταγογραφείται;

Οι εξετάσεις αίματος για την αλδοστερόνη και την ρενίνη συνταγογραφούνται συνήθως μαζί, και συγκεκριμένα στα άτομα που εμφανίζουν υψηλή αρτηριακή πίεση και εμφανίζουν παράλληλα χαμηλά επίπεδα καλίου. Ακόμη και αν το κάλιο είναι φυσιολογικό, η εξέταση ζητείται επίσης εάν η φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να ελέγξει την υψηλή αρτηριακή πίεση ή εάν εμφανιστεί υπέρταση σε νεαρή ηλικία. Ο πρωτογενής αλδοστερονισμός είναι μια δυνητικά ιάσιμη μορφή της υπέρτασης, έτσι είναι σημαντική η ανίχνευσή της και η σωστή της θεραπεία. Άλλες φορές τα επίπεδα αλδοστερόνης ζητούνται μαζί με άλλες εξετάσεις, όταν ο γιατρός υποψιάζεται ότι ο εξεταζόμενος εμφανίζει ανεπάρκεια στη λειτουργία επινεφριδίων.

Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της εξέτασης;

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τις αλλαγές στην ρενίνη, αλδοστερόνη και κορτιζόλη σε διάφορες παθήσεις.

Ο πρωτογενής υπεραλδοστερονισμός (σύνδρομο Conn) προκαλείται από την υπερπαραγωγή της αλδοστερόνης από τα επινεφρίδια, συνήθως από έναν καλοήθη όγκο σε έναν από τους δύο αδένες. Το υψηλό επίπεδο της αλδοστερόνης αυξάνει την επαναρρόφηση του νατρίου (άλατος) και την απώλεια του καλίου από τα νεφρά, με αποτέλεσμα την ανισορροπία των ηλεκτρολυτών. Τα συμπτώματα είναι υψηλή αρτηριακή πίεση, κεφαλαλγία και μυϊκή αδυναμία, ειδικά εάν τα επίπεδα του καλίου είναι πολύ χαμηλά. Όταν σε ασθενή με υπέρταση τα επίπεδα του καλίου στο αίμα του πέσουν κάτω από τα φυσιολογικά (υποκαλιαιμία) ο γιατρός υποπτεύεται αμέσως τον αλδοστερονισμό. Μερικές φορές, για να προσδιοριστεί εάν έχει προσβληθεί μόνο το ένα ή και τα δύο επινεφρίδια, μπορεί να ληφθεί αίμα και από τις δύο φλέβες των επινεφριδίων οπότε η εξέταση θα προσδιορίσει εάν υπάρχει διαφορά στην ποσότητα της αλδοστερόνης (και μερικές φορές της κορτιζόλης) που παράγεται από το κάθε επινεφρίδιο.

Ο δευτερογενής υπεραλδοστερονισμός, ο οποίος είναι πιο συχνός από τον πρωτογενή υπεραλδοστερονισμό, προκαλείται από οτιδήποτε προκαλεί υπερβολική ποσότητα αλδοστερόνης, εκτός από τη διαταραχή των επινεφριδίων. Π.χ. μπορεί να προκληθεί από οποιαδήποτε κατάσταση που μειώνει τη ροή του αίματος στους νεφρούς, μειώνει την πίεση του αίματος, ή μειώνει τα επίπεδα νατρίου. Ο δευτερογενής υπεραλδοστερονισμός μπορεί να εμφανιστεί με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, κίρρωση του ήπατος, νεφρική νόσο και τοξιναιμία της κυήσεως (προεκλαμψία). Είναι επίσης κοινή στην αφυδάτωση. Σε αυτές τις παθολογικές καταστάσεις, η αιτία του αλδοστερονισμού είναι συνήθως προφανής.

Η πιο σημαντική αιτία του δευτερογενή αλδοστερονισμού είναι η στένωση των αιμοφόρων αγγείων που τροφοδοτούν τα νεφρά, κατάσταση που ονομάζεται στένωση της νεφρικής αρτηρίας. Αυτή προκαλεί την υψηλή πίεση του αίματος λόγω των υψηλών επιπέδων ρενίνης και αλδοστερόνης. Η θεραπεία περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση ή αγγειοπλαστική. Μερικές φορές, για να εξακριβωθεί εάν μόνο το ένα νεφρό έχει επηρεαστεί εισάγεται καθετήρας μέσα στην βουβωνική χώρα και το αίμα συλλέγεται απευθείας από τις φλέβες του νεφρού στο οποίο και προσδιορίζεται η ρενίνη. Η τιμή της ρενίνης είναι πολύ υψηλότερη στη μία πλευρά, αυτό υποδεικνύει που βρίσκεται η στένωση της αρτηρίας.

Η χαμηλή αλδοστερόνη (υποαλδοστερονισμός) εμφανίζεται συνήθως ως αποτέλεσμα της ανεπάρκειας των επινεφριδίων. Προκαλεί αφυδάτωση, χαμηλή αρτηριακή πίεση, χαμηλά επίπεδα νατρίου στο αίμα και υψηλά επίπεδα καλίου. Όταν τα βρέφη στερούνται το ένζυμο που απαιτείται για την παραγωγή της κορτιζόλης εμφανίζεται μια κατάσταση που ονομάζεται συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να μειώσει την παραγωγή της αλδοστερόνης.

Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να ξέρω;

Η ποσότητα του αλατιού στη διατροφή καθώς και φάρμακά, όπως αναλγητικά της τάξης των μη στερεοειδών, διουρητικά, β-αναστολείς, στεροειδή, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ΜΕΑ) και τα από του στόματος αντισυλληπτικά μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της εξέτασης. Μερικά από αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης. Το άγχος, η άσκηση και η εγκυμοσύνη μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της εξέτασης. Ο καφές, το τσάι ή τα αναψυκτικά τύπου κόλα μπορούν να επηρεάσουν την εξέταση του 24-ώρου δείγματος ούρων. Ο γιατρός σας θα σας πει εάν θα πρέπει να αλλάξετε την ποσότητα του νατρίου (αλάτι) που έχετε στη διατροφή σας ή να σταματήσετε την χρήση διουρητικών ή άλλων φαρμάκων ή την καθημερινή σας άσκηση πριν από την εξέταση της αλδοστερόνης.

Η γλυκόριζα μπορεί να μιμηθεί τις ιδιότητες της αλδοστερόνης και θα πρέπει να αποφεύγεται για τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν από την εξέταση, διότι μπορεί να μειώσει την τιμή της αλδοστερόνης. Αυτό αφορά μόνο τα ίδια τα προϊόντα της γλυκόριζας (σκληρή γλυκόριζα). Οι περισσότερες μαλακές γλυκόριζες και άλλες μορφές γλυκόριζας που πωλούνται στη Βόρεια Αμερική δεν περιέχουν πραγματικά γλυκόριζα. Ελέγξτε την ετικέτα της συσκευασίας και εάν δεν είστε σίγουροι πάρτε ένα πακέτο μαζί σας για να ρωτήσετε το γιατρό σας.

Τα επίπεδα της αλδοστερόνης είναι χαμηλά σε σοβαρές νόσους, για αυτό η εξέταση δεν πρέπει να γίνεται, όταν κάποιος είναι πολύ άρρωστος.

Αναφορές σε εξετάσεις

Συχνές Ερωτήσεις

1. Εάν η στάση του σώματός μου επηρεάζει τις τιμές των αποτελεσμάτων, πώς μπορεί να ελεγχθεί;

Μπορεί να σας ζητηθεί να έρθετε αρκετά πιο πριν από τον χρόνο της εξέτασης, έτσι ώστε να μπορέσετε να μείνετε σε ύπτια ή όρθια θέση για αρκετό διάστημα ώστε να ελεγχθεί η επίδραση της θέσης του σώματος στα αποτελέσματα της εξέτασης.2. Τι είναι η αναλογία αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR;)

Η αναλογία αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR) είναι μία εξέταση για τη διάγνωση του πρωτογενή αλδοστερονισμού σε άτομα υψηλού κινδύνου. Για τον προσδιορισμό αυτού του λόγου θα μετρηθούν τα επίπεδα της αλδοστερόνης και της ρενίνης στο αίμα και θα υπολογιστούν, διαιρώντας το αποτέλεσμα της αλδοστερόνης με το αποτέλεσμα της ρενίνης. Η αναλογία αλδοστερόνης/ρενίνης θεωρείται η πιο αξιόπιστη εξέταση για τον πρωτογενή αλδοστερονισμό, αν και δεν είναι εύκολο να ερμηνευτεί. Οτιδήποτε που θα μπορούσε να επηρεάσει την εξέταση, όπως τα φάρμακα, η στάση του σώματος, η πρόσληψη νατρίου και του καλίου στο πλάσμα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν από την εξέταση για την αποφυγή ψευδών θετικών ή ψευδών αρνητικών αποτελεσμάτων. Άλλες εξετάσεις, όπως η δοκιμασία καταστολής, χρησιμοποιούνται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης μετά την εξέταση.

3. Ποια είναι η διέγερση της αλδοστερόνης και οι δοκιμασίες καταστολής;

Οι δοκιμασίες καταστολής χρησιμοποιούνται για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση του πρωτογενή αλδοστερονισμού. Στους υγιείς ανθρώπους η αλδοστερόνη καταστέλλεται όταν τους χορηγείται ένα συνθετικό σκεύασμα κορτικοστεροειδών που ονομάζεται φλουδροκορτιζόνη. Η δοκιμασία καταστολής φλουδροκορτιζόνης απαιτεί νοσηλεία και 4-5 ημέρες για να ολοκληρωθεί και για αυτό τον λόγο γίνεται σπάνια. Αντί αυτής μπορεί να γίνει η δοκιμασία φόρτωσης, όπου η αλδοστερόνη μετράται μετά την προσθήκη άλατος (saline) στο αίμα ή στη διατροφή. Η δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις όπου ο κληρονομικός πρωτογενής αλδοστερονισμός θεωρείται ύποπτος.

Η δοκιμασία διέγερσης της αλδοστερόνης, που ονομάζεται επίσης ενεργοποίηση της ACTH, με εξετάσεις αλδοστερόνης και κορτιζόλης καθορίζει αν κάποιος έχει τη νόσο του Addison, μειωμένη λειτουργία της υπόφυσης ή όγκο στην υπόφυση. Φυσιολογικά η κορτιζόλη αυξάνεται μετά από διέγερση με ACTH.

Ρωτήστε έναν εργαστηριακό επιστήμονα

Αυτή η φόρμα σας βοηθά να ρωτήσετε ότι επιθυμείτε σχετικά με τις εξετάσεις σας. Οι ερωτήσεις σας θα απαντηθούν από έναν εργαστηριακό επιστήμονα στα πλαίσια μίας εθελοντικής υπηρεσίας που παρέχεται από έναν από τους συνεργάτες της American Society for Clinical Laboratory Science. Αν οι ερωτήσεις σας δεν έχουν σχέση με τις εργαστηριακές εξετάσεις σας, παρακαλούμε τότε να τις υποβάλλεται με άμεση επικοινωνία μαζί μας. Σας ευχαριστούμε.

Ρωτήστε μας

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Δεν είναι διαθέσιμο ένα κοινά αποδεκτό εύρος τιμών αναφοράς (φυσιολογικές τιμές, φτ). Επειδή οι τιμές αναφοράς εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες που περιλαμβάνουν την ηλικία του ασθενούς, το φύλο, την πληθυσμιακή ομάδα και την μέθοδο προσδιορισμού, τα αριθμητικά αποτελέσματα έχουν διαφορετική σημασία σε κάθε Εργαστήριο. Σε κάθε περίπτωση στην απάντησή δίπλα στο αποτέλεσμα πρέπει να αναγράφεται το εύρος των τιμών αναφοράς (φυσιολογικές τιμές, φτ) που έχει το Εργαστήριο για την συγκεκριμμένη εξέταση. Οι διαδικτυακές εξετάσεις συνιστού θερμά να συζητήσετε τα αποτελεσματα της εξέτασης σας με τον γιατρό σας. Περισσότερες πληροφορίες για τις τιμές αναφοράς μπορείτε να βρείτε στο άρθρο