Γιατί να γίνονται αυτές οι εξετάσεις;
Για την παρακολούθηση διαβητικών ατόμων και την υποβοήθηση της λήψης θεραπευτικών αποφάσεων. Για διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη και προδιαβήτη.
Πότε να γίνονται αυτές οι εξετάσεις;
Στην πρωτο-διάγνωση του διαβήτη και στη συνέχεια 2 με 4 φορές το χρόνο. Ως μέρος των προληπτικών εξετάσεων (checkup)αν έχετε συμπτώματα σακχαρώδους διαβήτη.
Τι δείγμα χρειάζεται;
Φλεβικό αίμα ή τριχοειδικό (από το δάκτυλο).
Προετοιμασία για τη δοκιμασία;
Καμία.
Τι ελέγχεται;
Η δοκιμασία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης εκτιμάει τη μέση τιμή γλυκόζης του αίματος τους τελευταίους 2 με 3 μήνες. Η αιμοσφαιρίνη είναι μία πρωτεΐνη που βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και μεταφέρει το οξυγόνο. Υπάρχουν διάφορες μορφές της φυσιολογικής αιμοσφαιρίνης καθώς και αρκετές παραλλαγές της, αλλά η επικρατούσα μορφή – περίπου 95-98% – είναι η αιμοσφαιρίνη Α. Η αιμοσφαιρίνη Α μπορεί να διακριθεί σε άλλους υποτύπους, ανάμεσα στους οποίους είναι και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Καθώς η γλυκόζη εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος, τμήμα της δεσμεύεται στην αιμοσφαιρίνη Α. Το μόριο γλυκόζης-αιμοσφαιρίνης που σχηματίζεται είναι γνωστό ως γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Όσο υψηλότερη η συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα, τόσο περισσότερη ποσότητα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σχηματίζεται. Αφότου η γλυκόζη ενώνεται με την αιμοσφαιρίνη, παραμένει στην κυκλοφορία όσο διαρκεί η ζωή των ερυθρών αιμοσφαιρίων φυσιολογικά, περίπου 120 ημέρες. Ο συνδυασμός γλυκόζης και αιμοσφαιρίνης Α είναι γνωστός ως γλοκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1cή A1c). Η A1cπαράγεται καθημερινά και απομακρύνεται βραδέως από το αίμα με το θάνατο των γερασμένων ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Η δοκιμασία αυτή χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας ασθενούς με σακχαρώδη διαβήτη. Χρησιμεύει στην εκτίμηση της ρύθμισης της γλυκόζης με τη θεραπεία. Ακόμη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση του διαβήτη και του προ-διαβήτη. Από το 2010, οι οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Διαβήτη (ADA) είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με τη γλυκόζη πλάσματος νηστείας και τη δοκιμασία αντοχής στη γλυκόζη για τη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη και ως δοκιμασία screening.
Η δοκιμασία αυτή χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας ασθενούς με σακχαρώδη διαβήτη. Χρησιμεύει στην εκτίμηση της ρύθμισης της γλυκόζης με τη θεραπεία. Ακόμη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση του διαβήτη και του προ-διαβήτη. Το 2010, οι οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Διαβήτη (ADA) είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με τη γλυκόζη πλάσματος νηστείας και τη δοκιμασία αντοχής στη γλυκόζη για τη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη και ως δοκιμασία screeningγια το διαβήτη.
Για θεραπευτικούς σκοπούς, ο τρόπος με τον οποίο αναφέρεται η A1cείναι σε διαδικασία αλλαγής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η A1cαναφέρεται ως ποσοστό και η ADAσυνιστά οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη να στοχεύουν σε A1c< 7%. Ενώ ισχύουν αυτά, χρειάστηκε περισσότερο από μία δεκαετία εθνικών και διεθνών προσπαθειών για να διατυπωθεί μία ενιαία και διεθνώς αποδεκτή αναφορά της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης το 2007 από την ADA, την Ευρωπαϊκή Εταιρεία για τη Μελέτη του Διαβήτη, (ΕΑSD), τη Διεθνή Ομοσπονδία Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής (IFCC) και τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF).
Αυτή η ενιαία αναφορά για τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη καθώς και η ολοκλήρωση της μελέτης ADAG(A1c-DerivedAverageGlucose) που εξέτασε τη σχέση μεταξύ συγκέντρωσης γλυκόζης ορού και A1cοδήγησαν στην αναφορά της A1cμε τους κάτωθι τρεις τρόπους:
Αυτό σημαίνει τόσο για το διαβητικό ασθενή όσο και για το γιατρό τους ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, τα αποτελέσματα της A1cθα αναφέρονται τόσο σε ποσοστό % όσο και σε eAG, με τις ίδιες μονάδες (mg/dl) με τις οποίες αναφέρονται και τα μηχανήματα μέτρησης σακχάρου στο σπίτι αλλά και στα εργαστήρια.
Πώς συλλέγεται το δείγμα για εξέταση;
Γίνεται λήψη φλεβικού αίματος με βελόνα ή λήψη τριχοειδικού αίματος από το δάκτυλο με καρφίδα.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν η υποβολή σε ιατρικές εξετάσεις προκαλεί σε εσάς ή σε κάποιον που βρίσκεται στην φροντίδα σας άγχος, ντροπή ή δυσφορία, ίσως πρέπει να διαβάσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω άρθρα:
Πώς να αντιμετωπίσετε τον πόνο, την δυσφορία και το άγχος των εργαστηριακών εξετάσεων, Κατανοώντας τις εξετάσεις σας, Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά να αντιμετωπίσουν τις ιατρικές εξετάσεις τουςκαι Πώς να βοηθήσετε τους ηλικιωμένους να αντιμετωπίσουν τις ιατρικές εξετάσεις τους.
Άλλο άρθρο, Follow That Sample, δίνει πληροφορίες με μια ματιά για τη λήψη αίματος και φαρυγγικού επιχρίσματος.
Χρειάζεται κάποια προετοιμασία του δείγματος για τη δοκιμασία;
Όχι.
Πώς χρησιμοποιείται;
Η δοκιμασία A1c και ο υπολογισμός της eAGχρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της ρύθμισης του σακχάρου των διαβητικών ασθενών. Ο σκοπός είναι οι διαβητικοί να διατηρούν τη γλυκόζη αίματος τους όσο περισσότερο γίνεται στα φυσιολογικά επίπεδα. Αυτό βοηθάει στην ελαχιστοποίηση των επιπλοκών που προκαλούνται από τη χρονίως ανεβασμένη τιμή γλυκόζης, όπως είναι οι προοδευτικές βλάβες σε όργανα-στόχους όπως τα νεφρά, οι οφθαλμοί, τα περιφερικά νεύρα και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η δοκιμασία A1ctestκαι ο υπολογισμός της eAGδίνουν μία εικόνα της μέσης τιμής γλυκόζης αίματος τους τελευταίους μήνες. Μπορούν να βοηθήσουν εσάς και το γιατρό σας να γνωρίζετε αν η ρύθμιση του διαβήτη σας είναι επιτυχημένη ή θα πρέπει να επανεξετασθεί.
Η δοκιμασία A1cχρησιμοποιείται συχνά για να βοηθήσει τους προσφάτως διαγνωσθέντες διαβητικούς να γνωρίζουν πόσο αυξημένες ήταν οι τιμές γλυκόζης τους. Μπορεί να παραγγελθεί αρκετές φορές, ώσπου να επιτευχθεί ρύθμιση της γλυκόζης και στη συνέχεια πάλι αρκετές φορές το χρόνο, ώστε να επιβεβαιωθεί η καλή ρύθμιση του σακχάρου.
Η δοκιμασία A1cμπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δοκιμασία screeningαλλά και για τη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη. Παρόλα αυτά, δε θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τη διάγνωση σε έγκυες γυναίκες, σε ασθενείς που είχαν πρόσφατο ιστορικό σοβαρής αιμορραγίας ή μεταγγίσεων αίματος, σε ασθενείς με χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, με αιματολογικές παθήσεις όπως σιδηροπενική αναιμία, ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 και σε αιμοσφαιρινοπάθειες Ακόμη, μόνο οι τιμές A1cπου έχουν αναφερθεί με μία ευρέως αποδεκτή (προτυποποιημένη) μέθοδο από εργαστήριο, μπορεί να χρησιμοποιηθούν για διαγνωστικούς σκοπούς ή για screening. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η γλυκόζη πλάσματος νηστείας ή η δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη. Μέχρι σήμερα, οι δοκιμασίες για τη μέτρηση της A1cπου γίνονται στο ιατρείο ή στο σπίτι παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση για να χρησιμοποιηθούν στη διάγνωση του διαβήτη, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας (φαρμακευτικής και μη).
Πότε παραγγέλνεται η δοκιμασία;
Αναλόγως τον τύπο του διαβήτη που έχετε, πόσο καλά ρυθμίζεται και τον ιατρό σας, η A1cσυνιστάται να μετράται 2 με 4 φορές το χρόνο. Η Αμερικανική Εταιρεία Διαβήτη (ADA) συνιστά τη μέτρηση της A1cτο λιγότερο 2 φορές το χρόνο. Όταν γίνεται η πρώτη διάγνωση του διαβήτη ή όταν ο έλεγχος του δεν είναι καλός, η A1c μπορεί να μετράται και συχνότερα.
Για διαγνωστικούς λόγους και ως δοκιμασία screening, η A1cμπορεί να παραγγέλνεται ως μέρος του τακτικού εργαστηριακού ελέγχου (checkup) ή όταν υπάρχει υποψία σακχαρώδους διαβήτη λόγω ύπαρξης σημείων ή συμπτωμάτων υπεργλυκαιμίας όπως:
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της δοκιμασίας;
Για την παρακολούθηση της ρύθμισης της γλυκόζης, η A1cαναφέρεται ως ποσοστό % και συνιστάται οι διαβητικοί να τη διατηρούν κάτω του 7%. Η αναφορά (απαντητικό) της εξέτασης A1cμπορεί να περιλαμβάνει την υπολογιζόμενη eAG, που υπολογίζεται με βάση τα επίπεδα της A1c. Στόχος είναι η αναφερόμενη eAGνα σας βοηθάει στη συσχέτιση της A1cμε τις καθημερινές τιμές γλυκόζης. Η φόρμουλα για την eAGμετατρέπει ποσοστά της A1cαπό μονάδες mg/dLή mmol/L, ώστε να είναι δυνατή η σύγκρισή τους με τα επίπεδα γλυκόζης όπως προσδιορίζονται από μηχανήματα στο εργαστήριο ή στο σπίτι.
Θα πρέπει να τονισθεί ότι η eAGείναι μία εκτίμηση της γλυκόζης αίματος τους τελευταίους μήνες. Δεν ταιριάζει απόλυτα με καμία τιμή γλυκόζης ορού ημερησίως. Η ADAέχει υιοθετήσει αυτό τον υπολογισμό και έχει πληροφορίες για αυτόν και για τον υπολογισμό του στον ιστότοπό της.
Όσο πλησιέστερα κρατάει ένας διαβητικός τη A1cστο 6%, χωρίς να παθαίνει βαριά υπογλυκαιμία, τόσο το καλύτερο ρυθμίζεται ο διαβήτης του. Όσο αυξάνουν οι τιμές της A1cκαι της eAG τόσο αυξάνει και ο κίνδυνος για επιπλοκές.
Στη δοκιμασία screeningκαι στη διάγνωση, μερικά αποτελέσματα που μπορούμε να συναντήσουμε είναι:
Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να ξέρω;
Η δοκιμασία της A1c δεν αντικατοπτρίζει οξείες αυξήσεις ή μειώσεις στη γλυκόζη του αίματος. Οι ήπιες μεταβολές της γλυκόζης σε κάποιον διαβητικό δεν μπορεί να αντικατοπτριστούν στην A1c.
Αν έχετε μία παραλλαγή στην αιμοσφαιρίνη, όπως συμβαίνει στη δρεπανοκυτταρική αναιμία (αιμοσφαιρίνη S), θα έχετε μειωμένα ποσά αιμοσφαιρίνης A. Αυτό μπορεί να περιορίσει τη χρησιμότητα της δοκιμασίας A1cστη διάγνωση ή/και στην παρακολούθηση της θεραπείας του διαβήτη. Αν έχετε αναιμία, αιμόλυση ή βαριά αιμορραγία, η δοκιμασία A1cμπορεί να είναι ψευδώς χαμηλή. Αν έχετε σιδηροπενία μπορεί να έχετε αυξημένη τιμή A1c. Αν έχετε μεταγγισθεί προσφάτως, τότε η A1cμπορεί να είναι ψευδώς αυξημένη (τα διαλύματα του αίματος έχουν υψηλές τιμές γλυκόζης) και δεν αντανακλούν με ακρίβεια τις τιμές γλυκόζης για τους τελευταίους 2 με 3 μήνες.
1. Πώς υπολογίζεται η μέση τιμή γλυκόζης (eAG);
Η φόρμουλα ADAGπου χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της μέσης τιμής γλυκόζης από την A1cείναι:
28.7 X A1c – 46.7 = eAG
Π.χ. A1c: 6%. Ο υπολογισμός γίνεται ως εξής:
28.7 X6 – 46.7 = 126 mg/dl
Για μέση τιμή γλυκόζης 126 mg/dl.
Αυτό σημαίνει ότι για κάθε μονάδα επί τοις % που αυξάνει η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, η μέση τιμή γλυκόζης αυξάνει κατά 29 mg/dl.
2. Υπάρχει δοκιμασία για την A1c που να γίνεται στο σπίτι;
Ναι. Αν έχετε ήδη διαγνωσθεί με σακχαρώδη διαβήτη, υπάρχει δοκιμασία που γίνεται στο σπίτι και χρησιμεύει για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Παρόλα αυτά, η δοκιμασία που γίνεται στο σπίτι δε συνιστάται ως δοκιμασία screeningή για τη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη. Υπάρχουν δοκιμασίες εγκεκριμένες από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων (FDA) που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στο σπίτι. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα HomeTestsκαι ρωτήστε το γιατρό σας.
3. Είναι όλες οι δοκιμασίες (εξετάσεις) για την A1cοι ίδιες;
Όχι ακόμη, αλλά έχουν ήδη γίνει μεγάλες βελτιώσεις όσον αφορά την προτυποποίηση της δοκιμασίας A1c. Για περισσότερο από μία δεκαετία, εθνικοί και διεθνείς οργανισμοί έχουν συνεργασθεί ως μέλη του Εθνικού Προγράμματος για τη Standardization της A1c ή/και ως μέλη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής (IFCC). Στη διεθνώς αποδεκτή αναφορά της ADA, της IFCC, της EASDκαι της IDFσχετικά με έναν νέο τρόπο αναφοράς της A1cσυνιστάται ότι το νέο βελτιωμένο σύστημα αναφοράς της A1c από την IFCCθα πρέπει να υιοθετηθεί ως το μόνο έγκυρο για την προτυποποίηση. Στο παρελθόν, οι δοκιμασίες A1cχρησιμοποιούσαν διαφορετικές μεθόδους μετρήσεως ενός ή περισσοτέρων γλυκοζυλιωμένων υποτύπων της αιμοσφαιρίνης A. Το αποτέλεσμα ήταν ότι η δοκιμασία A1cμπορούσε να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη μέθοδο που χρησιμοποιούταν. Η μέθοδος της IFCCμετράει μόνο την αιμοσφαιρίνη A1c.
Τη διαδικασία χρησιμοποίησης της μεθόδου της IFCCφυσικά δεν τη γνωρίζουν οι διαβητικοί που πάνε να μετρήσουν την A1c. Η NGSPείναι στη διαδικασία να πιστοποιήσει ότι οι κατασκευαστές είναι ικανοί να παράγουν τα ίδια αποτελέσματα με τη μεθοδολογία της IFCC. Πρακτικώς, αφού αυτό έχει γίνει προτυποποίηση και θα υιοθετηθεί τα επόμενα χρόνια, αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο θα πάρει ίδιες ή πολύ κοντινές τιμές A1cανεξαρτήτως από το σε ποιο εργαστήριο έγιναν οι μετρήσεις.