Τί είναι το οστό;

 
Το οστό (κόκκαλο) είναι ένας ζωντανός αναπτυσσόμενος ιστός ο οποίος ανασχηματίζεται με ρυθμό περίπου 10% τον χρόνο. Η κύρια δομική πρωτεΐνη του οστού είναι το κολλαγόνο τύπου Ι το οποίο σχηματίζει ένα πρωτεϊνικό δίκτυο που δημιουργεί το σκελετικό περίγραμμα, προσδίδοντας παράλληλα στο οστό ανθεκτικότητα και ελαστικότητα. Το οστό αποτελείται επίσης από το μεταλλικό σύμπλεγμα του υδροξυαπατίτη, που είναι ένυδρο άλας φωσφορικού ασβεστίου και το οποίο δίδει την σκληρότητα στο σκελετικό περίγραμμα. Ο συνδυασμός αυτός του κολλαγόνου με το ασβέστιο προσφέρει στο οστό αφ'ενός μεν στιβαρότητα ούτως ώστε να δέχεται φόρτιση, αφ'ετέρου δε ελαστικότητα για να ανθίσταται στην πίεση, χωρίς να σπάει. Πάνω από το 99% του ασβεστίου του σώματος περιέχεται στα οστά και στα δόντια. Το υπόλοιπο 1% βρίσκεται στο αίμα.
Καθ'όλην την διάρκεια της ζωής σας, το οστό υφίσταται συνεχή ανακατασκευή που συνίσταται στην απομάκρυνση-αντικατάσταση (οστική αποδόμηση) του παλιού οστού από νέο (οστικός σχηματισμός). Η ανακατασκευή αυτή συντελείται από ανατομικές μονάδες που ονομάζονται μονάδες οστικής ανακατασκευής οι οποίες αποτελούνται κυρίως από δύο είδη κυττάρων, τους οστεοκλάστες και τους οστεοβλάστες. Κατά την διάρκεια της αποδόμησης ενεργοποιούνται και δρούν οι οστεοκλάστες οι οποίοι απορροφούν μικρές περιοχές παλιού οστίτη ιστού εκκρίνοντας (εκτός των άλλων επιμέρους διεργασιών τους) και διάφορα ένζυμα για να διαλύσουν το οργανικό τμήμα (το πρωτεινικό δίκτυο) του οστού. Το τέλος της αποδόμησης σηματοδοτεί την έναρξη του οστικού σχηματισμού από τους οστεοβλάστες. Τα κύτταρα αυτά εκλύουν διάφορες ουσίες οι οποίες συντελούν στην παραγωγή του οστεοειδούς, δηλαδή του πρωτεινικού δικτύου, το οποίο στην συνέχεια επιμεταλλώνεται (ασβεστοποιείται) για να δημιουργηθεί τελικά νέο οστό. Αυτή η διαρκής διαδικασία λαμβάνει χώρα σε μικροσκοπική κλίμακα σε όλο το σώμα. Κατά την παιδική και εφηβική ηλικία ο ρυθμός σχηματισμού νέου οστού είναι γρηγορότερος από τον ρυθμό απομάκρυνσης του παλιού οστού (υπεροχή οστικού σχηματισμού). Αποτέλεσμα αυτού είναι η αυξηση της οστικής μάζας (τα οστά γίνονται μεγαλύτερα, βαρύτερα και πυκνότερα). Η αύξηση αυτή φθάνει την μέγιστη τιμή της περί την ηλικία των 25-30 ετών (κορυφαία οστική μάζα-μέγιστη οστική πυκνότητα και ανθεκτικότητα). Μετά την τιμή αυτή, αρχίζει η βαθμιαία αύξηση του ρυθμού αποδόμησης του οστού σε σχέση με τον ρυθμό οστικού σχηματισμού (υπεροχή οστικής αποδόμησης). Η υπεροχή οστικής αποδόμησης με συνέπεια οστική απώλεια, είναι πρωιμότερη και εντονότερη στις γυναίκες, εμφανίζεται περί την κλιμακτήριο, επιδεινώνεται δε στα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.